Ngày 21/10/2021, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 91/2021/TT-BTC nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 191/2016/TT-BTC. Đây là một bước đi quan trọng trong việc tái cơ cấu nguồn thu ngân sách từ hoạt động khai thác tài nguyên, đồng thời thắt chặt quy trình quản lý tài chính đối với các cơ quan thu phí trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản.

Điều chỉnh mạnh tay tỷ lệ trích nộp ngân sách

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất và có tác động trực tiếp đến nguồn tài chính của các đơn vị thu phí chính là việc điều chỉnh tỷ lệ phần trăm tiền phí được để lại. Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 91/2021/TT-BTC, cơ cấu sử dụng phí thẩm định đánh giá trữ lượng khoáng sản được xác định lại như sau:

• Tổ chức thu phí được để lại 70% số tiền phí thu được để trang trải chi phí cho hoạt động cung cấp dịch vụ và thu phí.
• Nộp 30% vào ngân sách nhà nước theo chương, tiểu mục của Mục lục ngân sách nhà nước hiện hành.

So với quy định cũ tại Thông tư 191/2016/TT-BTC (vốn cho phép để lại tới 90% và chỉ nộp ngân sách 10%), quy định mới đã tăng gấp 3 lần tỷ lệ nộp ngân sách. Điều này cho thấy định hướng của Nhà nước trong việc tăng cường nguồn thu từ phí tài nguyên để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội chung.

Quy định chi tiết về các khoản chi được phép

Việc quản lý và sử dụng 70% số tiền phí để lại không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Điều 5 Nghị định 120/2016/NĐ-CP. Thông tư 91/2021/TT-BTC đã làm rõ thêm các danh mục chi đặc thù trong lĩnh vực khoáng sản bao gồm:

"- Chi phí cho hoạt động kiểm tra thực địa khu vực thăm dò khoáng sản; kiểm tra, đánh giá báo cáo thăm dò khoáng sản.
- Chi tổ chức họp thẩm định, họp hội đồng thẩm định báo cáo kết quả thăm dò khoáng sản, đánh giá trữ lượng khoáng sản (chi nhận xét, báo cáo thẩm định)."

Quy định này giúp các đơn vị thu phí có căn cứ pháp lý rõ ràng để quyết toán các chi phí phát sinh thực tế trong quá trình thẩm định, vốn là công việc đòi hỏi tính chuyên môn cao và thường xuyên phải di chuyển đến các địa bàn hiểm trở.

Thời điểm có hiệu lực và lưu ý cho doanh nghiệp

Theo lộ trình đã được phê duyệt, Thông tư 91/2021/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/12/2021. Các tổ chức, cá nhân đang thực hiện các thủ tục liên quan đến cấp phép hoạt động khoáng sản cần lưu ý mốc thời gian này để thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng quy định.

Đối với các khoản lệ phí cấp giấy phép hoạt động khoáng sản (lệ phí cố định), tổ chức thu phí vẫn phải nộp 100% số tiền thu được vào ngân sách nhà nước theo quy định hiện hành, do lệ phí không thuộc diện được trích để lại như phí thẩm định.

Việc nắm vững các thay đổi về tỷ lệ trích nộp không chỉ giúp các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện đúng chức trách mà còn giúp các doanh nghiệp khai thác khoáng sản hiểu rõ hơn về cách thức nguồn phí của mình được sử dụng để tái đầu tư vào công tác quản lý và bảo vệ tài nguyên quốc gia.