Trong nỗ lực đẩy mạnh phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước, Chính phủ đã ban hành quy định mới làm thay đổi căn bản thẩm quyền bổ nhiệm đội ngũ công chứng viên tại Việt Nam. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2025, thay vì Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh sẽ là người trực tiếp quyết định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm và bổ nhiệm lại công chứng viên trên địa bàn.

Bước ngoặt trong phân cấp quản lý lĩnh vực công chứng

Sự thay đổi này được quy định chi tiết tại Nghị định 121/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa bộ máy hành chính, giúp địa phương chủ động hơn trong việc phát triển mạng lưới công chứng phù hợp với nhu cầu thực tế của từng tỉnh, thành phố.

Cụ thể, tại Điều 14 Nghị định 121/2025/NĐ-CP, thẩm quyền bổ nhiệm công chứng viên đã được chuyển giao hoàn toàn cho địa phương:

"Việc bổ nhiệm công chứng viên được quy định tại khoản 1 Điều 13 Luật Công chứng 2024, Điều 4 Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng 2024 thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh."

So với quy định hiện hành tại khoản 2 Điều 2 Luật Công chứng 2014, nơi công chứng viên do Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm, quy định mới này rút ngắn đáng kể quy trình hành chính, giúp các ứng viên đủ điều kiện sớm được gia nhập đội ngũ hành nghề tại địa phương.

Quy trình miễn nhiệm và bổ nhiệm lại cũng được phân cấp triệt để

Không chỉ dừng lại ở việc bổ nhiệm mới, các khâu hậu kiểm và tái bổ nhiệm cũng được trao quyền cho người đứng đầu chính quyền cấp tỉnh. Điều này đảm bảo tính thống nhất trong quản lý nhân sự bổ trợ tư pháp tại địa phương.

Theo Điều 15 Nghị định 121/2025/NĐ-CP, việc miễn nhiệm công chứng viên thực hiện theo Điều 16 Luật Công chứng 2024 và Điều 6 Nghị định 104/2025/NĐ-CP cũng sẽ do Chủ tịch UBND tỉnh quyết định.

Tương tự, đối với trường hợp bổ nhiệm lại, Điều 16 Nghị định 121/2025/NĐ-CP dẫn chiếu đến khoản 4 Điều 17 Luật Công chứng 2024 và Điều 7 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, khẳng định thẩm quyền này thuộc về địa phương.

Trình tự, thủ tục thực hiện

Để đảm bảo tính minh bạch và thống nhất trên toàn quốc, mặc dù thẩm quyền được phân cấp nhưng trình tự, thủ tục vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Nghị định 121/2025/NĐ-CP:

• Bổ nhiệm mới: Thực hiện theo mục I Phụ lục IV.
• Miễn nhiệm: Thực hiện theo mục II Phụ lục IV.
• Bổ nhiệm lại: Thực hiện theo mục III Phụ lục IV.

Việc chuyển giao thẩm quyền này không chỉ là một thủ tục hành chính đơn thuần mà còn thể hiện sự tin tưởng của Chính phủ vào năng lực quản lý của chính quyền địa phương, đồng thời đặt ra trách nhiệm cao hơn cho các tỉnh, thành phố trong việc giám sát chất lượng hoạt động công chứng, bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự của người dân và doanh nghiệp.

Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, cùng thời điểm với hiệu lực của Luật Công chứng 2024.