Trong một nỗ lực nhằm tăng cường quản lý thị trường và ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan, Bộ Công Thương đã ban hành quy định mới đầy nghiêm ngặt đối với việc nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng cao cấp. Quyết định này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong công tác chống gian lận thương mại tại Việt Nam trong bối cảnh năm 2011.

Quy định mới: Chỉ 3 cửa ngõ cho hàng xa xỉ

Theo nội dung tại Thông báo 197/TB-BCT ngày 06/05/2011 của Bộ Công Thương, kể từ ngày 01/06/2011, ba nhóm mặt hàng bao gồm: rượu, mỹ phẩm và điện thoại di động (ngoại trừ hành lý cá nhân của khách nhập cảnh) sẽ bị giới hạn cửa khẩu nhập khẩu.

Cụ thể, các doanh nghiệp chỉ được làm thủ tục thông quan cho các mặt hàng này tại 03 cảng biển quốc tế trọng điểm là:

• Cảng Hải Phòng;
• Cảng Đà Nẵng;
• Cảng TP. Hồ Chí Minh.

Việc thu hẹp đầu mối nhập khẩu về các cảng biển lớn thay vì cho phép nhập qua đường bộ hay đường hàng không như trước đây được xem là biện pháp mạnh tay để cơ quan chức năng dễ dàng kiểm soát nguồn gốc và chất lượng hàng hóa ngay từ cửa ngõ quốc gia.

Thắt chặt điều kiện đối với thương nhân nhập khẩu

Không chỉ giới hạn về địa điểm, Thông báo 197/TB-BCT còn bổ sung thêm các yêu cầu khắt khe về chứng từ pháp lý. Ngoài các hồ sơ hải quan thông thường theo quy định tại Nghị định 12/2006/NĐ-CP, thương nhân phải xuất trình:

Giấy chỉ định hoặc ủy quyền là nhà phân phối, nhà nhập khẩu của chính hãng sản xuất, kinh doanh hoặc hợp đồng đại lý của chính hãng sản xuất, kinh doanh mặt hàng đó.

Đáng chú ý, các loại giấy tờ này bắt buộc phải được hợp pháp hóa lãnh sự bởi cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài. Đây là một rào cản kỹ thuật đáng kể nhằm loại bỏ các đơn vị nhập khẩu nhỏ lẻ, không chính thống, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của các nhà phân phối chính thức và sức khỏe người tiêu dùng.

Phản ứng trái chiều từ thị trường và doanh nghiệp

Ngay sau khi thông tin này được công bố, cộng đồng doanh nghiệp đã có những phản ứng khá gay gắt. Nhiều đơn vị cho rằng việc chuyển từ đường bộ, đường hàng không sang đường biển sẽ làm kéo dài thời gian vận chuyển, tăng chi phí lưu kho bãi và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hàng hóa, đặc biệt là mỹ phẩm và rượu ngoại vốn đòi hỏi điều kiện bảo quản khắt khe.

Bên cạnh đó, yêu cầu về hợp pháp hóa lãnh sự giấy ủy quyền chính hãng cũng khiến doanh nghiệp lo ngại về việc phát sinh thêm thủ tục hành chính và chi phí trung gian. Một số chuyên gia kinh tế nhận định, quy định này có thể dẫn đến sự biến động về giá cả các mặt hàng xa xỉ trên thị trường trong thời gian tới do nguồn cung bị thắt chặt.

Mục tiêu chống gian lận thương mại là ưu tiên hàng đầu

Trước những lo ngại về việc hạn chế nhập siêu, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên đã khẳng định mục tiêu cốt lõi của quy định này không phải là ngăn chặn nhập siêu mà là chống gian lận thương mại. Việc tập trung hàng hóa về các cảng biển lớn giúp lực lượng Hải quan và các cơ quan kiểm tra chuyên ngành có đầy đủ trang thiết bị hiện đại để giám định, ngăn chặn hàng lậu, hàng giả núp bóng hàng chính hãng.

Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại các hợp đồng đại lý và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý để đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn khi quy định chính thức có hiệu lực từ ngày 01/06/2011.