Thị trường trái phiếu doanh nghiệp vừa đón nhận một bước ngoặt pháp lý quan trọng khi Ngân hàng Nhà nước chính thức ban hành Thông tư 11/2024/TT-NHNN. Văn bản này sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 16/2021/TT-NHNN, tạo ra hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho các tổ chức tín dụng (TCTD) khi tham gia vào sân chơi này.

1. Đồng bộ hóa với Luật Các tổ chức tín dụng 2024

Một trong những thay đổi căn bản nhất là việc cập nhật căn cứ pháp lý. Theo quy định tại khoản 2 Điều 1 và Điều 2 Thông tư 11/2024/TT-NHNN, hoạt động mua bán trái phiếu doanh nghiệp hiện nay phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Sự thay đổi này là tất yếu khi Luật cũ năm 2010 đã hết hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Việc áp dụng khung pháp lý mới giúp đảm bảo tính thống nhất trong toàn bộ hệ thống ngân hàng, tránh những xung đột pháp lý không đáng có trong quá trình vận hành.

2. Minh bạch thông tin "người có liên quan" và thanh toán không dùng tiền mặt

Thông tư mới bổ sung một nguyên tắc mang tính "chốt chặn" về minh bạch: Doanh nghiệp phát hành phải cung cấp đầy đủ thông tin về người có liên quan cho TCTD trước khi giao dịch diễn ra. Khái niệm người có liên quan được xác định cụ thể tại khoản 24 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Bên cạnh đó, để tăng cường khả năng giám sát dòng tiền, pháp luật yêu cầu:

Tổ chức tín dụng phải sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt khi thực hiện thanh toán trong hoạt động mua, bán trái phiếu doanh nghiệp.

Quy định này giúp cơ quan quản lý dễ dàng truy vết các giao dịch lớn, hạn chế tình trạng "rửa tiền" hoặc các giao dịch ngầm thiếu minh bạch trên thị trường tài chính.

3. Trách nhiệm thu hồi nợ và cách tính tổng số dư

Một điểm mới đáng chú ý khác nằm ở trách nhiệm của TCTD khi doanh nghiệp phát hành vi phạm cam kết. Trước đây, nếu doanh nghiệp không mua lại trái phiếu trước hạn khi sử dụng vốn sai mục đích, TCTD thường lúng túng về mặt quy trình xử lý. Nay, khoản 4 Điều 1 Thông tư 11/2024/TT-NHNN đã làm rõ:

Trường hợp doanh nghiệp phát hành không mua lại trái phiếu trước hạn theo cam kết và yêu cầu của tổ chức tín dụng, thì tổ chức tín dụng thực hiện xử lý, thu hồi tiền gốc, lãi trái phiếu theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, cách tính tổng số dư mua trái phiếu cũng được siết chặt hơn. Tổng số dư này sẽ bao gồm cả trái phiếu do doanh nghiệp và người có liên quan của doanh nghiệp đó phát hành, nhằm đảm bảo các giới hạn, tỷ lệ an toàn vốn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Việc ban hành Thông tư 11/2024/TT-NHNN được kỳ vọng sẽ làm trong sạch thị trường trái phiếu, bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư tổ chức và duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng trước những biến động kinh tế.