Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng mở rộng, sự phát triển nhanh chóng của hệ thống cảng biển, cảng cạn (ICD), trung tâm logistics, kho bãi và vận tải hàng hóa tại Việt Nam đang đặt ra những thách thức vô cùng lớn về mặt môi trường. Để giải quyết bài toán này, ngày 22/6/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ban hành Công văn số 6595/BNNMT-MT gửi Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc tăng cường công tác bảo vệ môi trường, kiểm soát phát thải trong hoạt động logistics và thúc đẩy phát triển logistics xanh.

Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu tại Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Vậy, những yêu cầu mới này sẽ tác động thế nào đến doanh nghiệp và họ cần chuẩn bị những gì để không đối mặt với các chế tài xử phạt nghiêm khắc?

Đánh giá tác động môi trường: Rào cản hay bệ phóng cho doanh nghiệp?

Theo tinh thần của Công văn số 6595/BNNMT-MT, các địa phương được yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư. Cụ thể, chủ đầu tư các dự án trung tâm logistics, kho bãi, đặc biệt là các kho chứa chuyên dụng có nguy cơ ô nhiễm cao như kho khí hóa lỏng (LNG, LPG), kho xăng dầu, hóa chất phải thực hiện nghiêm túc các quy định pháp lý về môi trường.

Doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), đăng ký môi trường hoặc xin cấp giấy phép môi trường theo đúng quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP trước khi tiến hành xây dựng và vận hành dự án.

"Việc tuân thủ các quy định về môi trường không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mà còn là tấm vé thông hành giúp doanh nghiệp logistics Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi các tiêu chuẩn xanh (ESG) đang trở thành điều kiện tiên quyết."

Bên cạnh đó, Bộ cũng yêu cầu các cơ sở logistics phải chủ động đánh giá đầy đủ lượng phát thải từ các phương tiện vận tải nội bộ và phương tiện ra vào khu vực dự án. Từ đó, xây dựng và áp dụng các giải pháp giảm thiểu khí nhà kính (như CO2, CH4, N2O), bụi mịn và các khí độc hại khác phát sinh từ quá trình vận hành.

Kiểm soát toàn diện các nguồn thải và phòng ngừa sự cố khẩn cấp

Một trong những điểm nhấn quan trọng tại Công văn số 6595/BNNMT-MT là yêu cầu kiểm soát toàn diện và chặt chẽ các nguồn phát thải đặc thù trong hoạt động logistics:

• Nước thải: Thắt chặt quản lý nước thải phát sinh từ hoạt động rửa sàn, khu vực bảo dưỡng phương tiện, thiết bị, nước thải từ kho lạnh. Đặc biệt, tại các cảng biển, việc kiểm soát nước dằn tàu phải được thực hiện nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn triệt để nguy cơ xâm nhập của các sinh vật ngoại lai gây hại cho hệ sinh thái biển.
• Chất thải rắn và chất thải nguy hại: Các loại rác thải như pallet gỗ/nhựa hỏng, container thải bỏ, bao bì dính hóa chất phải được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy trình. Đặc biệt, trong bối cảnh logistics thương mại điện tử bùng nổ, lượng bao bì nhựa dùng một lần cần được hạn chế tối đa, thay thế bằng các vật liệu có thể tái chế hoặc tự phân hủy.
• Phòng ngừa sự cố: Chủ đầu tư bắt buộc phải xây dựng phương án phòng ngừa và ứng phó khẩn cấp đối với các sự cố môi trường như cháy nổ, tràn dầu, rò rỉ hóa chất độc hại. Đối với các dự án có hoạt động nạo vét luồng lạch, cảng biển, cần đánh giá kỹ lưỡng tác động đến các khu vực nhạy cảm về đa dạng sinh học.

Logistics xanh: Xu thế tất yếu để phát triển bền vững

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát và xử phạt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến khích các địa phương lồng ghép các tiêu chí tăng trưởng xanh vào quy hoạch phát triển hạ tầng logistics cấp tỉnh và liên vùng. Ưu tiên thu hút đầu tư vào các dự án cảng cạn, trung tâm phân phối hiện đại áp dụng tiêu chuẩn công trình xanh tiên tiến.

Đối với hoạt động vận tải và phân phối hàng hóa - nguồn phát thải lớn nhất trong chuỗi logistics, doanh nghiệp được khuyến khích:

1. Tối ưu hóa hành trình vận chuyển, ứng dụng công nghệ để giảm thiểu tỷ lệ phương tiện chạy rỗng, từ đó tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải khí nhà kính.
2. Từng bước chuyển đổi phương tiện vận tải sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang các phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo (như xe tải điện, xe hybrid).
3. Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng hệ thống quản lý kho bãi thông minh (WMS), hệ thống quản lý vận tải (TMS), chứng từ điện tử và các nền tảng số dùng chung để tối ưu hóa hiệu suất hoạt động.

Đồng thời, các doanh nghiệp cũng được khuyến khích công bố minh bạch chỉ số tiêu thụ năng lượng và phát thải carbon trên mỗi đơn vị hàng hóa. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các mô hình logistics phát thải thấp, hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi

Để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở logistics trên địa bàn. Các hành vi vi phạm, gây ô nhiễm môi trường hoặc không thực hiện đúng các cam kết trong giấy phép môi trường sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định.

Tuy nhiên, đi đôi với chế tài nghiêm khắc, các địa phương cũng cần xây dựng các cơ chế, chính sách hỗ trợ thiết thực. Việc tạo điều kiện thuận lợi về tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và áp dụng các giải pháp quản trị hiện đại sẽ là động lực to lớn giúp cộng đồng doanh nghiệp logistics Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên xanh hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.