Bước ngoặt mới trong quản lý hoạt động tiền tệ và ngân hàng

Thị trường tài chính Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ hướng tới sự minh bạch, an toàn và bền vững. Để thiết lập một hành lang pháp lý đủ sức răn đe, ngày 25/12/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.

Nghị định mới này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 09/02/2026, thay thế cho các quy định cũ trước đây. Đây được xem là công cụ pháp lý sắc bén nhằm siết chặt kỷ cương, buộc các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức liên quan phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện hoạt động, đặc biệt là các quy định về giấy phép ngân hàng.

Chi tiết các mức phạt tiền "khủng" đối với sai phạm về giấy phép ngân hàng

Tại quy định tại Điều 7 Nghị định 340/2025/NĐ-CP, cơ quan soạn thảo đã phân loại rất chi tiết và khoa học các hành vi vi phạm liên quan đến giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp, đi kèm với đó là những khung hình phạt tài chính vô cùng nghiêm khắc:

1. Sai phạm về tên gọi và điều kiện khai trương hoạt động

• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi sử dụng tên tổ chức ghi trên các tài liệu, giấy tờ trong hoạt động không đúng tên tổ chức ghi trong giấy phép (theo khoan 1 Điều 7).
• Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng: Đối với hành vi không đáp ứng hoặc không duy trì việc đáp ứng đủ các yêu cầu về khai trương hoạt động chi nhánh ở trong nước, phòng giao dịch của tổ chức tín dụng (theo khoan 2 Điều 7).
• Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng: Đối với hành vi không đảm bảo đủ các quy định về điều kiện khai trương hoạt động quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (theo khoan 3 Điều 7).

2. Gian lận hồ sơ, mua bán, chuyển nhượng giấy phép ngân hàng

• Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi mượn, cho mượn, thuê, cho thuê, mua, bán, chuyển nhượng giấy phép; hoặc tẩy xóa, sửa chữa giấy phép làm thay đổi nội dung giấy phép mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự (theo khoan 4 Điều 7).
• Phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng: Đối với hành vi gian lận các giấy tờ chứng minh đủ điều kiện để được cấp giấy phép trong hồ sơ đề nghị cấp giấy phép mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự; hoạt động không đúng nội dung ghi trong giấy phép; hoặc phòng giao dịch thực hiện những hoạt động không được phép (theo khoan 5 Điều 7).

3. Hoạt động không phép hoặc can thiệp trái luật

• Phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng: Đối với hành vi tiếp tục hoạt động sau khi đã bị cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp hạn chế, đình chỉ, tạm đình chỉ theo quy định tại Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010; hoặc hoạt động ngân hàng, hoạt động kinh doanh khác ngoài nội dung ghi trong giấy phép (theo khoan 6 Điều 7).
• Phạt tiền từ 400.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng: Đây là mức phạt kịch khung dành cho các hành vi cực kỳ nghiêm trọng như: Thực hiện hoạt động ngân hàng không có giấy phép; Vi phạm quy định về sử dụng từ ngữ liên quan đến hoạt động ngân hàng; Can thiệp trái pháp luật vào hoạt động ngân hàng; hoặc đặc biệt là hành vi gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức (ép khách mua bảo hiểm kèm khoản vay) (theo khoan 7 Điều 7).

Hệ lụy nghiêm trọng vượt ra ngoài ranh giới phạt tiền

Một điểm đáng lưu ý là các tổ chức, cá nhân vi phạm không chỉ dừng lại ở việc nộp phạt hành chính với số tiền lên đến nửa tỷ đồng. Nhằm đảm bảo tính răn đe tuyệt đối và thượng tôn pháp luật theo tinh thần của Luật Các tổ chức tín dụng 2024, khoan 8 Điều 7 Nghị định 340/2025/NĐ-CP còn quy định hàng loạt biện pháp khắc phục hậu quả cực kỳ nặng nề:

"a) Buộc nộp vào ngân sách nhà nước số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm...
b) Đề nghị cấp có thẩm quyền thu hồi giấy phép đối với hành vi vi phạm...
c) Xem xét, đề nghị hoặc yêu cầu cấp có thẩm quyền áp dụng biện pháp đình chỉ từ 01 tháng đến 03 tháng hoặc miễn nhiệm chức danh quản trị, điều hành, kiểm soát; không cho đảm nhiệm chức vụ quản trị, điều hành, kiểm soát tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với cá nhân vi phạm..."

Đặc biệt, đối với hành vi ép khách hàng mua bảo hiểm kèm khoản vay (một vấn nạn nhức nhối trong thời gian qua), tổ chức tín dụng vi phạm sẽ buộc phải thực hiện các biện pháp để chấm dứt hợp đồng và chịu toàn bộ chi phí, thiệt hại do chấm dứt hợp đồng cung ứng sản phẩm bảo hiểm nếu khách hàng yêu cầu.

Khuyến nghị thực tiễn cho các tổ chức tín dụng trước giờ G

Với việc ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP vào những ngày cuối năm 2025, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã phát đi tín hiệu vô cùng rõ ràng về việc không khoan nhượng trước các sai phạm trong hệ thống tài chính. Chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa là Nghị định chính thức có hiệu lực (09/02/2026).

Để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc, các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, hệ thống quỹ tín dụng nhân dân và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài cần chủ động thực hiện ngay các bước sau:

1. Rà soát toàn diện hệ thống tên gọi: Đảm bảo tất cả các tài liệu giao dịch, biển hiệu, trang thông tin điện tử đều sử dụng đúng tên gọi được ghi nhận trong giấy phép hoạt động.
2. Kiểm tra điều kiện hoạt động của mạng lưới: Đảm bảo các chi nhánh, phòng giao dịch mới thành lập đáp ứng đầy đủ và duy trì liên tục các điều kiện khai trương hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024.
3. Chấn chỉnh hoạt động đại lý bảo hiểm: Tuyệt đối không được gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức. Đây là hành vi sẽ bị thanh tra, giám sát cực kỳ gắt gao trong năm 2026.
4. Đào tạo và nâng cao nhận thức pháp luật: Tổ chức các buổi tập huấn chuyên sâu cho cán bộ nhân viên, đặc biệt là bộ phận pháp chế, tuân thủ và nhân sự cấp cao về các điểm mới của Nghị định 340/2025/NĐ-CP.

Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật không chỉ giúp các tổ chức tín dụng tránh được những khoản phạt tài chính khổng lồ và các chế tài bổ sung nghiêm khắc, mà còn là nền tảng vững chắc để khẳng định uy tín, thương hiệu và niềm tin đối với khách hàng trên thị trường tài chính đầy cạnh tranh.