Việc sắp xếp các đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp huyện, cấp xã là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đang đặt ra nhiều thách thức về pháp lý và kỹ thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý đất đai và cung ứng dịch vụ công. Trước tình hình đó, Ban Tổ chức Trung ương đã ban hành Công văn 9130-CV/BTCTW đưa ra những chỉ đạo quyết liệt.

Ưu tiên hàng đầu: Điều chỉnh quy hoạch đất đai và xây dựng

Một trong những rào cản lớn nhất sau khi sáp nhập các địa phương chính là sự không thống nhất giữa các bản đồ quy hoạch cũ. Theo chỉ đạo mới nhất, các Bộ: Xây dựng, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tài nguyên và Môi trường phải khẩn trương ban hành hướng dẫn chi tiết về việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng.

Việc điều chỉnh này phải đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc của Luật Đất đai 2024 và Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 về sắp xếp đơn vị hành chính. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra một khung pháp lý đồng bộ, giúp địa phương không bị lúng túng trong việc phê duyệt các dự án đầu tư hoặc cấp phép xây dựng cho người dân sau khi thay đổi địa giới hành chính.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần rà soát, đánh giá việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đất đai. Đặc biệt, thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã và Chủ tịch UBND cấp xã cần được làm rõ để đảm bảo tính khả thi, phù hợp với năng lực quản lý và nguồn lực thực tế tại cơ sở.

Thông suốt dịch vụ công: Không để người dân phải chờ đợi

Sắp xếp bộ máy phải đi đôi với cải cách hành chính. Ban Tổ chức Trung ương yêu cầu các bộ ngành liên quan (Nội vụ, Tài chính, Y tế, Công Thương...) rà soát và điều chỉnh hệ thống dịch vụ công tập trung. Các thủ tục thiết yếu như cấp giấy phép xây dựng, kinh doanh rượu bia, thuốc lá, hay các dịch vụ y dược và chính sách người có công phải được vận hành liên tục, không bị gián đoạn bởi việc thay đổi tên gọi hay địa giới của ĐVHC.

Đặc biệt, vướng mắc trên Cổng Dịch vụ công quốc gia về đất đai cần được tháo gỡ ngay lập tức, bao gồm:

• Hoàn thiện phần mềm tác nghiệp phù hợp với cấu trúc ĐVHC mới.
• Đảm bảo liên thông trong việc đóng thuế, phí đất đai trực tuyến.
• Đơn giản hóa các thủ tục hành chính trực tuyến để người dân dễ dàng tiếp cận.

Kiện toàn chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn

Để bộ máy mới vận hành trơn tru, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Thanh tra Chính phủ được yêu cầu sớm ban hành các thông tư hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và cấp xã. Sự rõ ràng trong phân định trách nhiệm sẽ tránh tình trạng đùn đẩy hoặc chồng chéo trong thực thi công vụ.

Việc thực hiện các nhiệm vụ phân cấp cần được hướng dẫn cụ thể để địa phương chủ động trong quản lý ngân sách, tổ chức bộ máy và nhân sự. Đây là chìa khóa để các đơn vị hành chính sau sắp xếp sớm ổn định và phát triển bền vững.