Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023-2025 đang được triển khai quyết liệt trên cả nước. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn mà dư luận và chính đội ngũ cán bộ quan tâm là: Sau khi sáp nhập, liệu bộ máy có thực sự tinh gọn hay số lượng biên chế sẽ tạm thời "phình to"?

Bài toán tinh gọn bộ máy khi sáp nhập huyện, xã

Theo quy định tại Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15, việc sắp xếp phải bảo đảm nguyên nguyên tắc thống nhất và gắn với việc kiện toàn tổ chức Đảng, đoàn thể. Khi nhập các đơn vị hành chính, các cơ quan chuyên môn có cùng chức năng sẽ được nhập nguyên trạng.

Cụ thể, Điều 10 Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 nêu rõ:

"Khi nhập các đơn vị hành chính cấp huyện để hình thành một đơn vị hành chính mới cùng cấp thì tiến hành nhập nguyên trạng các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện có cùng chức năng, nhiệm vụ."

Điều này đồng nghĩa với việc trong giai đoạn đầu, số lượng cán bộ, công chức tại đơn vị mới sẽ là tổng cộng của các đơn vị cũ cộng lại. Đây chính là thách thức về mặt quản trị và ngân sách mà Nghị quyết 117/NQ-CP của Chính phủ đã đề ra lộ trình xử lý cụ thể.

Lộ trình 5 năm để "về đích" số lượng biên chế chuẩn

Pháp luật không yêu cầu phải cắt giảm ngay lập tức số lượng người làm việc để tránh gây xáo trộn lớn. Thay vào đó, khoản 3 Điều 11 Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 quy định thời hạn chuyển tiếp:

• Thời hạn: Chậm nhất là 05 năm kể từ ngày Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội có hiệu lực.
• Mục tiêu: Số lượng lãnh đạo, quản lý và cán bộ, công chức phải bảo đảm đúng định mức quy định.
• Giải pháp: Thực hiện thông qua tinh giản biên chế, điều động, luân chuyển hoặc nghỉ hưu tự nhiên.

Trong thời gian này, chính quyền địa phương phải tạm dừng việc bầu, bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo và tuyển dụng mới (trừ trường hợp đặc biệt) để ưu tiên sắp xếp đội ngũ hiện có.

Quyền lợi của cán bộ dôi dư được đảm bảo ra sao?

Để đội ngũ yên tâm công tác, Điều 12 Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 đã thiết lập "lá chắn" quyền lợi:

1. Bảo lưu lương: Những người tiếp tục làm việc nhưng không giữ chức vụ cũ được bảo lưu phụ cấp chức vụ đến hết nhiệm kỳ hoặc thời hạn bổ nhiệm.
2. Chế độ đặc thù: Ngoài chính sách chung của Trung ương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được phép ban hành thêm các chính sách hỗ trợ tài chính riêng cho cán bộ dôi dư tự nguyện nghỉ việc hoặc chuyển công tác.

Như vậy, việc sáp nhập không chỉ là phép cộng cơ học về địa giới mà là cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy. Dù biên chế có thể "phình" nhẹ trong ngắn hạn, nhưng với lộ trình 5 năm và các chính sách nhân văn, mục tiêu cuối cùng vẫn là một hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực theo đúng tinh thần của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015.