Việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa luôn là ưu tiên hàng đầu trong chính sách di sản của Việt Nam. Trong đó, công tác quy hoạch đóng vai trò là kim chỉ nam, định hình lộ trình tu bổ và phục hồi. Tuy nhiên, một thay đổi quan trọng về mặt tài chính đã được thực hiện, ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức triển khai các dự án này trên toàn quốc.

Sự chuyển dịch từ vốn đầu tư công sang kinh phí chi thường xuyên

Trước đây, theo quy định tại Nghị định 166/2018/NĐ-CP, chi phí cho các hoạt động như lập, thẩm định, phê duyệt hay điều chỉnh quy hoạch di tích chủ yếu được trích từ nguồn vốn đầu tư công. Chỉ riêng chi phí đánh giá quy hoạch mới được sử dụng từ nguồn kinh phí thường xuyên.

Tuy nhiên, nhằm đồng bộ hóa với các quy định mới về ngân sách và quy hoạch, Chính phủ đã ban hành Nghị định 67/2022/NĐ-CP. Theo đó, tại Điều 1 Nghị định 67/2022/NĐ-CP đã sửa đổi hoàn toàn Điều 4 Nghị định 166/2018/NĐ-CP như sau:

“Điều 4. Chi phí lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, điều chỉnh và đánh giá quy hoạch di tích

Chi phí lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, điều chỉnh và đánh giá quy hoạch di tích được sử dụng từ nguồn kinh phí chi thường xuyên theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước”.

Hiệu lực thi hành và ý nghĩa thực tiễn

Quy định mới này chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9/2022. Việc chuyển đổi này mang lại sự linh hoạt hơn trong việc phân bổ ngân sách hàng năm cho các địa phương và đơn vị quản lý di tích. Thay vì phải chờ đợi các quy trình phê duyệt vốn đầu tư công trung hạn thường kéo dài và phức tạp, các cơ quan có thể chủ động hơn trong việc sử dụng kinh phí chi thường xuyên để thực hiện các bước chuẩn bị quy hoạch cần thiết.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các di tích đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, cần được quy hoạch và tu bổ khẩn cấp. Việc sử dụng ngân sách nhà nước theo diện chi thường xuyên giúp đẩy nhanh tiến độ thẩm định và phê duyệt, từ đó bảo vệ kịp thời các giá trị di sản quý báu của dân tộc.

Lời khuyên pháp lý

Các đơn vị chủ đầu tư và cơ quan quản lý văn hóa tại địa phương cần lưu ý cập nhật dự toán ngân sách hàng năm để đảm bảo nguồn kinh phí cho công tác quy hoạch di tích không bị gián đoạn. Việc tuân thủ đúng trình tự, thủ tục lập quy hoạch theo Nghị định 166/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi) là điều kiện tiên quyết để các dự án bảo quản, tu bổ di tích được triển khai đúng pháp luật.