Nghị định 273/2025/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động thanh tra Công an nhân dân đã chính thức được ban hành, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế về thanh tra trong lực lượng vũ trang. Quy định này không chỉ cụ thể hóa các nội dung của Luật Thanh tra 2025 mà còn bảo đảm tính đặc thù của ngành Công an trong việc bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Nguyên tắc hoạt động của Thanh tra Công an nhân dân

Hoạt động thanh tra trong lực lượng Công an nhân dân không chỉ đơn thuần là việc kiểm tra, giám sát mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc đặc thù. Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 273/2025/NĐ-CP, các nguyên tắc cốt lõi bao gồm:

1. Hoạt động thanh tra Công an nhân dân phải tuân thủ quy định của Luật Thanh tra, quy định tại Nghị định này và các quy định của pháp luật có liên quan.

2. Hoạt động thanh tra Công an nhân dân được tiến hành theo Đoàn thanh tra; Trưởng đoàn và các thành viên Đoàn thanh tra chấp hành nghiêm theo điều lệnh Công an nhân dân và các quy định khác của Bộ Công an.

Việc nhấn mạnh vào "điều lệnh Công an nhân dân" cho thấy tính kỷ luật cao và sự khác biệt so với các cơ quan thanh tra hành chính thông thường, đảm bảo mọi hoạt động kiểm tra đều diễn ra trong khuôn khổ kỷ cương của ngành.

Đối tượng chịu sự thanh tra theo quy định mới

Phạm vi đối tượng thanh tra theo Điều 4 Nghị định 273/2025/NĐ-CP được mở rộng và phân định rõ ràng, bao gồm cả các yếu tố trong và ngoài ngành:

• Cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý của Bộ Công an: Đây là nhóm đối tượng nội bộ, đảm bảo việc thực thi nhiệm vụ đúng quy định.
• Cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài: Các đối tượng này có nghĩa vụ chấp hành chính sách, pháp luật về bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công an.

Hệ thống cơ quan thực hiện chức năng thanh tra

Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Công an nhân dân được quy định tại Điều 6 Nghị định 273/2025/NĐ-CP với sự phân cấp rõ rệt từ Trung ương đến địa phương:

• Thanh tra Bộ Công an: Cơ quan đầu ngành, tham mưu cho Bộ trưởng.
• Thanh tra Công an tỉnh, thành phố: Thực hiện nhiệm vụ tại địa phương.
• Thanh tra các Cục chuyên ngành: Như Cục Cảnh sát quản lý trại giam, Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Đặc biệt, Nghị định cũng quy định cụ thể về việc bố trí cán bộ thanh tra chuyên trách hoặc kiêm nhiệm dựa trên quân số của đơn vị (ngưỡng 200 cán bộ, chiến sĩ), giúp tối ưu hóa bộ máy tổ chức.

Tiêu chuẩn và các ngạch Thanh tra viên Công an nhân dân

Để đảm bảo chất lượng đội ngũ, Điều 13 Nghị định 273/2025/NĐ-CP quy định Thanh tra viên Công an nhân dân phải là sĩ quan nghiệp vụ làm công tác thanh tra chuyên trách. Hệ thống ngạch bậc bao gồm:

1. Thanh tra viên.
2. Thanh tra viên chính.
3. Thanh tra viên cao cấp.

Việc bổ nhiệm các ngạch này do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định dựa trên các tiêu chuẩn khắt khe về chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp, đảm bảo mỗi cán bộ thanh tra đều là tấm gương về sự liêm chính.

Nghị định 273/2025/NĐ-CP không chỉ là văn bản pháp lý điều chỉnh hoạt động thanh tra mà còn là công cụ quan trọng để tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực an ninh, trật tự. Việc nắm vững các quy định này là cần thiết đối với mọi cán bộ, chiến sĩ và các tổ chức, cá nhân có liên quan.