Trong bối cảnh Luật Thi hành án hình sự 2019 chuẩn bị có hiệu lực, Bộ Quốc phòng đã đưa ra dự thảo Thông tư mới nhằm thay thế một phần Thông tư 132/2012/TT-BQP. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định về việc thăm gặp phạm nhân tại các trại giam quân sự, đặc biệt là yêu cầu khắt khe đối với phạm nhân nữ khi gặp chồng tại phòng riêng.

Thủ tục thăm gặp: Không chỉ là tình thân mà còn là kỷ luật

Theo dự thảo, quy trình thăm gặp phạm nhân được siết chặt hơn nhằm đảm bảo an ninh, an toàn trong môi trường quân đội. Thân nhân đến gặp phạm nhân bắt buộc phải có tên trong sổ thăm gặp. Đối với những trường hợp thăm gặp lần đầu hoặc chưa có tên trong sổ, pháp luật yêu cầu phải có đơn xin thăm gặp được xác nhận bởi Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó công tác.

Đặc biệt, đối với chế độ gặp tại phòng riêng (thường được gọi là "phòng hạnh phúc"), dự thảo nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là phải có Giấy đăng ký kết hôn. Đây là quy định nhằm đảm bảo tính pháp lý và đạo đức trong việc thực hiện chế độ nhân đạo của Nhà nước đối với người đang chấp hành án phạt tù.

Phạm nhân nữ và cam kết tránh thai: Góc nhìn từ thực tiễn thi hành án

Một quy định gây nhiều tranh luận nhưng mang tính thực tế cao trong dự thảo là yêu cầu phạm nhân nữ phải sử dụng biện pháp tránh thai và viết giấy cam kết thực hiện kế hoạch hóa gia đình khi gặp chồng tại phòng riêng. Quy định này không nhằm hạn chế quyền làm mẹ, mà chủ yếu để bảo đảm thời gian chấp hành án phạt tù không bị gián đoạn bởi việc mang thai và sinh con trong môi trường giam giữ.

Phạm nhân nữ phải sử dụng biện pháp tránh thai, cam kết thực hiện kế hoạch hóa gia đình để bảo đảm thời gian chấp hành án phạt tù.

Việc mang thai trong lúc đang thi hành án có thể dẫn đến nhiều hệ lụy về sức khỏe cho cả mẹ và con, đồng thời gây khó khăn cho công tác quản lý, giáo dục cải tạo tại các trại giam quân sự vốn có đặc thù nghiêm ngặt.

Quyền lợi tài chính: Phạm nhân được phép gửi tiền về cho gia đình

Bên cạnh các quy định về thăm gặp, dự thảo cũng làm rõ quyền lợi về tài sản của phạm nhân. Các khoản tiền như tiền thưởng, tiền bồi dưỡng làm thêm giờ, hoặc tiền công lao động sẽ được chuyển vào tài khoản lưu ký. Phạm nhân có quyền tự quyết đối với số tiền này thông qua các hình thức:

• Mua sắm nhu yếu phẩm: Sử dụng tại căng tin của trại giam để cải thiện đời sống hàng ngày.
• Hỗ trợ gia đình: Gửi tiền về cho thân nhân để giúp đỡ kinh tế gia đình.
• Liên lạc: Chi trả phí gửi điện tín hoặc gọi điện thoại cho người thân theo quy định.
• Tích lũy: Nhận lại toàn bộ số tiền còn lại sau khi chấp hành xong án phạt tù để tái hòa nhập cộng đồng.

Dự thảo Thông tư này nếu được thông qua sẽ chính thức bãi bỏ Chương II và Chương III của Nội quy trại giam quân sự ban hành kèm theo Thông tư 132/2012/TT-BQP, đánh dấu một bước chuyển mình trong công tác thi hành án hình sự trong quân đội theo hướng minh bạch và chi tiết hơn.