Tháng 9 năm 2005 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Việt Nam. Với việc Luật Xuất bản 2004 chính thức có hiệu lực và sự ra đời của Nghị định 111/2005/NĐ-CP, các nhà xuất bản và cơ sở nhập khẩu xuất bản phẩm phải tuân thủ những quy trình đăng ký nghiêm ngặt hơn trước khi đưa sản phẩm đến tay độc giả.

Quy trình đăng ký kế hoạch xuất bản đối với các Nhà xuất bản

Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 111/2005/NĐ-CP, các nhà xuất bản (NXB) không còn được tự ý xuất bản theo ý muốn mà phải thực hiện đăng ký kế hoạch định kỳ. Cụ thể:

• Xét duyệt nội bộ: Trước khi gửi đăng ký lên cơ quan quản lý, kế hoạch xuất bản phải được cơ quan chủ quản của NXB xét duyệt dựa trên tôn chỉ, mục đích và chức năng nhiệm vụ của đơn vị.
• Thời hạn xác nhận: Trong vòng 07 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ, Cục Xuất bản có trách nhiệm xác nhận bằng văn bản. Chỉ sau khi có xác nhận này, NXB mới được phép triển khai các bước tiếp theo.
• Thời hạn hiệu lực: Kế hoạch xuất bản đã đăng ký chỉ có giá trị đến hết ngày 31 tháng 12 của năm kế hoạch đó.

"Nhà xuất bản phải đăng ký kế hoạch xuất bản với Cục Xuất bản trước khi xuất bản. Kế hoạch xuất bản của nhà xuất bản phải phù hợp với tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ của nhà xuất bản và phải được cơ quan chủ quản nhà xuất bản xét duyệt trước khi đăng ký..." (Trích khoản 1 Điều 10 Nghị định 111/2005/NĐ-CP)

Siết chặt quản lý nhập khẩu xuất bản phẩm để kinh doanh

Đối với các cơ sở kinh doanh nhập khẩu, quy định mới yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối về danh mục hàng hóa. Căn cứ Điều 39 Luật Xuất bản 2004 và Điều 18 Nghị định 111/2005/NĐ-CP, việc nhập khẩu phải thông qua các cơ sở có giấy phép và phải đăng ký danh mục hàng năm.

Cơ sở nhập khẩu phải gửi danh mục dự kiến nhập khẩu đến Cục Xuất bản. Tương tự như quy trình của NXB, Cục Xuất bản sẽ phản hồi trong vòng 07 ngày làm việc. Văn bản xác nhận này không chỉ là điều kiện để kinh doanh mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan Hải quan làm thủ tục thông quan cho lô hàng.

Đặc biệt, Giám đốc cơ sở nhập khẩu phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về nội dung của các xuất bản phẩm nhập khẩu. Điều này đòi hỏi các đơn vị phải có đội ngũ nhân sự đủ trình độ ngoại ngữ và nghiệp vụ để thẩm định nội dung ngay từ khâu lựa chọn đối tác nước ngoài.

Lời khuyên cho các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất bản

Việc tuân thủ đúng các quy định về đăng ký không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý, bị đình chỉ hoạt động theo Điều 6 Nghị định 111/2005/NĐ-CP mà còn góp phần xây dựng một thị trường xuất bản lành mạnh, đúng định hướng. Các đơn vị cần chủ động xây dựng kế hoạch sớm để đảm bảo tiến độ kinh doanh trong năm.