Truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" luôn là nét đẹp văn hóa quý báu của dân tộc Việt Nam. Để cụ thể hóa tinh thần đó, Quỹ đền ơn đáp nghĩa đã được thiết lập như một cầu nối nhân văn, huy động nguồn lực xã hội để chăm lo cho những người có công với cách mạng. Tuy nhiên, không ít người dân và doanh nghiệp vẫn còn băn khoăn: Việc đóng góp này có bắt buộc không? Mức đóng bao nhiêu là phù hợp theo quy định mới nhất?

Quỹ đền ơn đáp nghĩa là gì và được vận động ra sao?

Theo quy định tại Điều 173 Nghị định 131/2021/NĐ-CP, đây là quỹ được lập nhằm mục đích hỗ trợ trực tiếp cho người có công, thân nhân của họ và cải tạo các công trình ghi công liệt sĩ. Điểm đặc biệt là quỹ này hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

Việc vận động ủng hộ được phân cấp rõ rệt từ Trung ương đến địa phương theo Điều 177 Nghị định 131/2021/NĐ-CP:

• Cấp xã: Vận động cá nhân, hộ gia đình trên địa bàn quản lý.
• Cấp huyện/tỉnh: Vận động các cơ quan Đảng, đoàn thể, đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp do cấp mình quản lý.
• Trung ương: Vận động các bộ, ngành, tập đoàn, tổng công ty nhà nước và cả người Việt Nam đang sinh sống tại nước ngoài.

Mức đóng góp: Tự nguyện hay có định mức cụ thể?

Một trong những hiểu lầm phổ biến là mọi cá nhân đều phải đóng một mức cố định. Thực tế, pháp luật hiện hành chỉ quy định mức đóng cụ thể cho một số đối tượng đặc thù. Cụ thể, theo Điều 2 Thông tư 06/2015/TT-BQP áp dụng trong Bộ Quốc phòng:

• Người hưởng lương: Đóng góp 01 ngày lương cơ bản/người/năm.
• Hạ sĩ quan, binh sĩ: Mức đóng là 10.000 đồng/người/năm.

Đối với các doanh nghiệp và tổ chức khác, Nhà nước khuyến khích trích một phần lợi nhuận sau thuế hoặc tiết kiệm chi tiêu để ủng hộ, không áp đặt con số bắt buộc.

Ai là đối tượng được miễn vận động đóng góp?

Dù mang tính chất vận động xã hội, nhưng để đảm bảo an sinh, Điều 178 Nghị định 131/2021/NĐ-CP quy định rõ các đối tượng không thuộc diện vận động bao gồm:

- Người chưa đủ 18 tuổi, người đã nghỉ hưu;
- Người đang hưởng trợ cấp, phụ cấp theo Pháp lệnh ưu đãi người có công;
- Người khuyết tật, người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp xã hội;
- Học sinh, sinh viên đang theo học tại các trường quốc dân.

Như vậy, có thể khẳng định Quỹ đền ơn đáp nghĩa là hoạt động vận động đóng góp tự nguyện, không phải là một loại thuế hay phí bắt buộc đối với mọi công dân.

Nguồn quỹ được sử dụng vào những việc gì?

Để đảm bảo tính minh bạch, Điều 181 Nghị định 131/2021/NĐ-CP quy định quỹ chỉ được dùng cho các mục đích:

• Hỗ trợ người có công khi gặp khó khăn, ốm đau.
• Xây dựng, sửa chữa nhà ở (Nhà tình nghĩa) cho thân nhân liệt sĩ và người có công.
• Tu bổ, nâng cấp các nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm.
• Tặng quà nhân các dịp lễ, Tết cho các đối tượng chính sách.

Việc quản lý quỹ được giám sát chặt chẽ, trong đó chi phí quản lý không được vượt quá 5% tổng số thu hàng năm, đảm bảo nguồn tiền đến đúng đối tượng cần hỗ trợ.