Trong thời đại bùng nổ của các nền tảng video ngắn như Tiktok, việc ghi hình và chia sẻ khoảnh khắc đời thường trở nên vô cùng phổ biến. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc giải trí và vi phạm pháp luật là rất mong manh, đặc biệt là khi hành vi quay trộm người khác diễn ra mà không có sự đồng ý của chính chủ.

Quyền của cá nhân đối với hình ảnh theo quy định pháp luật

Theo quy định tại Điều 32 Bộ luật dân sự 2015, cá nhân có quyền tuyệt đối đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của người khác bắt buộc phải được sự đồng ý của người đó. Cụ thể:

"1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác."

Như vậy, bất kể mục đích là gì, nếu bạn quay phim người khác và đăng tải lên Tiktok mà chưa được họ cho phép, bạn đã bước đầu vi phạm quyền dân sự của họ. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ không cần sự đồng ý như sử dụng vì lợi ích quốc gia, công cộng hoặc từ các hoạt động công cộng (hội nghị, thi đấu thể thao...) miễn là không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm của người trong ảnh.

Xử phạt hành chính: Mức phạt có thể lên đến 30 triệu đồng

Nếu hành vi quay trộm và đăng tải gây ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cá nhân, người vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội. Căn cứ Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP có hiệu lực tại thời điểm tháng 05/2022):

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng: Đối với hành vi tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật đời tư của cá nhân mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bên cạnh việc nộp phạt, người vi phạm còn buộc phải gỡ bỏ toàn bộ video clip đã đăng tải để khắc phục hậu quả.

Khi nào hành vi quay trộm bị xử lý hình sự?

Đây là câu hỏi mà nhiều người quan tâm. Hành vi quay trộm và đăng Tiktok có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu nội dung video đó xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác. Tội danh thường gặp nhất trong trường hợp này là Tội làm nhục người khác.

Theo Điều 155 Bộ luật hình sự 2015, người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Nếu hành vi được thực hiện bằng cách sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử (như Tiktok), người vi phạm có thể đối mặt với mức án phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Lời khuyên pháp lý để tránh rắc rối

Để không vô tình trở thành người vi phạm pháp luật khi tham gia sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, bạn cần lưu ý:

1. Luôn xin phép người đối diện trước khi quay phim hoặc chụp ảnh họ.
2. Nếu vô tình quay dính người khác ở nơi công cộng, hãy sử dụng các công cụ làm mờ mặt (blur) trước khi đăng tải.
3. Tuyệt đối không đăng tải các nội dung mang tính chất bêu rếu, chế giễu hoặc xâm phạm đời tư của bất kỳ ai.
4. Đối với trẻ em, việc sử dụng hình ảnh còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Trẻ em để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho các em.

Pháp luật luôn bảo vệ quyền nhân thân của mỗi cá nhân. Một hành động tưởng chừng như vô hại để "câu view" có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý nặng nề, thậm chí là án tù.