Trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, việc cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa công tác quản lý tài chính công trở thành yêu cầu cấp thiết. Mới đây, Bộ Tài chính đã đưa ra đề xuất xây dựng một Nghị định riêng biệt nhằm thay thế các quy định về quản lý, thanh toán và quyết toán niên độ ngân sách đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc minh bạch hóa và đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn lực quốc gia.

Tại sao cần một Nghị định riêng thay thế quy định cũ?

Kể từ khi Nghị định 99/2021/NĐ-CP có hiệu lực, công tác quản lý vốn đầu tư công đã đi vào nề nếp. Tuy nhiên, thực tiễn pháp lý đã có nhiều thay đổi quan trọng với sự ra đời và sửa đổi của hàng loạt đạo luật then chốt như Luật Đấu thầu 2023, Luật Đất đai 2024, cùng các quy định tại Luật Đầu tư công 2019 và Luật Ngân sách Nhà nước 2015.

Việc xây dựng Nghị định mới không chỉ nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật mà còn bám sát tinh thần phân cấp quản lý mạnh mẽ. Đặc biệt, trong điều kiện tổ chức lại bộ máy Kho bạc Nhà nước (KBNN) theo hướng tinh gọn – dự kiến giảm từ 63 đầu mối xuống còn 20 KBNN khu vực – thì việc ứng dụng công nghệ thông tin là chìa khóa để duy trì hiệu quả vận hành.

Số hóa 100% quy trình thanh toán qua Kho bạc Nhà nước

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của dự thảo là mục tiêu thanh toán trực tuyến 100%. Theo đề xuất của Bộ Tài chính, quy trình mới sẽ tập trung vào các nội dung sau:

• Đơn giản hóa hồ sơ: Cắt giảm các loại giấy tờ không cần thiết, phù hợp với hệ thống dịch vụ công trực tuyến.
• Gắn trách nhiệm trực tiếp: Quy định rõ nguyên tắc thanh toán và hồ sơ pháp lý theo hướng đề cao trách nhiệm toàn diện của chủ đầu tư và ban quản lý dự án.
• Minh bạch phạm vi kiểm soát: Phân định rõ ràng ranh giới kiểm soát của cơ quan KBNN, tránh chồng chéo và gây khó khăn cho đơn vị thụ hưởng.

Phân cấp triệt để cho Bộ chủ quản và chủ đầu tư

Thay vì quy trình nhiều tầng nấc, dự thảo Nghị định hướng tới việc trao quyền chủ động tối đa cho các Bộ chủ quản và chủ đầu tư trong việc triển khai thực hiện và giải ngân. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo ra "luồng xanh" cho các dự án trọng điểm, giúp nhanh chóng giải phóng nguồn lực đầu tư công, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội.

Đối tượng áp dụng của Nghị định sẽ bao gồm tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc quản lý, thanh toán và quyết toán niên độ ngân sách cho các nhiệm vụ, dự án sử dụng vốn đầu tư công. Đây là một bước đi quyết liệt nhằm hiện thực hóa mục tiêu Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số trong quản trị tài chính quốc gia.

Việc sớm ban hành và thực thi Nghị định này sẽ là lời giải cho bài toán chậm giải ngân vốn đầu tư công vốn tồn tại bấy lâu nay, đồng thời tạo lập một môi trường quản lý tài chính công hiện đại, minh bạch và hiệu quả.