Bối cảnh mới của ngành Thanh tra từ năm 2023

Năm 2023 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đối với hệ thống thanh tra Việt Nam khi Luật Thanh tra 2022 chính thức có hiệu lực thi hành. Để cụ thể hóa các quy định về chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra, Chính phủ đã ban hành Nghị định 43/2023/NĐ-CP ngày 30/06/2023. Một trong những nội dung được quan tâm nhất chính là các quy định về ngạch thanh tra và mức phụ cấp trách nhiệm theo nghề.

Các ngạch Thanh tra viên theo quy định mới nhất

Theo quy định tại Điều 38 Luật Thanh tra 2022, ngạch thanh tra viên là chức danh chuyên môn nghiệp vụ của công chức được bổ nhiệm để thực hiện nhiệm vụ thanh tra. Cụ thể hơn, Điều 3 Nghị định 43/2023/NĐ-CP (có hiệu lực từ 15/08/2023) phân định rõ 03 ngạch công chức thanh tra bao gồm:

• Thanh tra viên cao cấp (Mã số: 04.023): Ngạch công chức cao nhất trong hệ thống thanh tra.
• Thanh tra viên chính (Mã số: 04.024): Ngạch công chức có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao.
• Thanh tra viên (Mã số: 04.025): Ngạch công chức thực hiện các nhiệm vụ thanh tra cơ bản.

Tiêu chuẩn và điều kiện bổ nhiệm các ngạch Thanh tra viên

Việc bổ nhiệm vào các ngạch thanh tra đòi hỏi những tiêu chuẩn khắt khe về phẩm chất chính trị, đạo đức và trình độ chuyên môn. Cụ thể:

• Tiêu chuẩn chung: Phải là công chức, sĩ quan quân đội, sĩ quan công an hoặc người làm công tác cơ yếu; trung thành với Tổ quốc, có phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết, trung thực.
• Trình độ đào tạo: Tốt nghiệp đại học trở lên, có kiến thức quản lý nhà nước và am hiểu pháp luật chuyên ngành.
• Chứng chỉ bồi dưỡng: Phải có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ tương ứng với từng ngạch thanh tra viên.
• Thâm niên công tác: Đối với ngạch Thanh tra viên, cần tối thiểu 02 năm làm công tác thanh tra (không kể tập sự). Đối với Thanh tra viên chính, cần giữ ngạch Thanh tra viên tối thiểu 09 năm. Đối với Thanh tra viên cao cấp, cần giữ ngạch Thanh tra viên chính tối thiểu 06 năm.

Chi tiết mức phụ cấp trách nhiệm theo nghề Thanh tra năm 2023

Chế độ phụ cấp trách nhiệm theo nghề là sự ghi nhận của Nhà nước đối với tính chất đặc thù, khó khăn và áp lực của công việc thanh tra. Theo Điều 16 Nghị định 43/2023/NĐ-CP, mức phụ cấp được quy định như sau:

"1. Thanh tra viên được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo nghề thanh tra.
2. Mức phụ cấp trách nhiệm theo nghề đối với thanh tra viên được quy định như sau:
a) Tổng Thanh tra Chính phủ, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ, Thanh tra viên cao cấp được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo nghề bằng 15% mức lương hiện hưởng cộng với phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có);
b) Thanh tra viên chính được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo nghề bằng 20% mức lương hiện hưởng cộng với phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có);
c) Thanh tra viên được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo nghề bằng 25% mức lương hiện hưởng cộng với phụ cấp chức vụ lãnh đạo và phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có)."

Như vậy, có một điểm đáng chú ý là mức phụ cấp tỷ lệ nghịch với cấp bậc ngạch: Ngạch thấp hơn (Thanh tra viên) lại có tỷ lệ phụ cấp cao hơn (25%) so với ngạch cao cấp (15%). Điều này nhằm hỗ trợ trực tiếp cho đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở, nơi có mức lương cơ bản thường thấp hơn.

Các trường hợp không được hưởng phụ cấp trách nhiệm nghề

Mặc dù là chế độ thường xuyên, nhưng pháp luật cũng quy định rõ các khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp này để đảm bảo tính công bằng:

• Thời gian đi công tác, học tập ở nước ngoài hưởng 40% lương.
• Thời gian đi học tập trung trong nước từ 03 tháng liên tục trở lên.
• Thời gian nghỉ việc riêng không hưởng lương từ 01 tháng liên tục trở lên.
• Thời gian nghỉ ốm đau, thai sản vượt quá thời hạn quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
• Thời gian bị đình chỉ công tác hoặc bị tạm giữ, tạm giam.

Việc nắm vững các quy định về phụ cấp ngành thanh tra không chỉ giúp cán bộ, công chức đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp các cơ quan quản lý thực hiện đúng chính sách đãi ngộ của Nhà nước trong bối cảnh cải cách hành chính năm 2023.