Ngày 12/11/2018, tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Nghị quyết 72/2018/QH14 phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Sự kiện này không chỉ mở ra cơ hội hội nhập kinh tế sâu rộng mà còn đặt ra những thách thức lớn trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước. Theo lộ trình cam kết, Việt Nam sẽ phải sửa đổi, bổ sung 07 đạo luật quan trọng, trong đó Bộ luật Lao động 2012 là trọng tâm với những thay đổi mang tính lịch sử về quan hệ lao động.

1. Nhóm nội dung về tổ chức đại diện của người lao động

Đây là thay đổi căn bản nhất nhằm tương thích với các tiêu chuẩn lao động quốc tế của ILO mà CPTPP yêu cầu. Chương XIII của Bộ luật Lao động 2012 dự kiến sẽ được sửa đổi theo các hướng đột phá sau:

• Quyền tự do liên kết: Cho phép người lao động tại doanh nghiệp có quyền thành lập và gia nhập tổ chức đại diện của người lao động theo lựa chọn của mình, không nhất thiết phải thuộc hệ thống Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
• Hoạt động độc lập: Các tổ chức này sẽ có quyền tự chủ trong việc xây dựng điều lệ, bầu cử ban lãnh đạo và quản lý tài chính, đảm bảo tính đại diện thực chất cho quyền lợi của người lao động tại cơ sở.

2. Nhóm nội dung về quan hệ lao động và giải quyết tranh chấp

Sự xuất hiện của các tổ chức đại diện mới đòi hỏi khung pháp lý về đối thoại và thương lượng tập thể phải được nâng cấp. Các nội dung tại Chương V, Chương XIII và Chương XIV của Bộ luật Lao động 2012 sẽ được bổ sung các quy định nhằm:

• Thương lượng tập thể đa tầng: Quy định rõ quy trình thương lượng khi có nhiều tổ chức đại diện cùng tồn tại trong một doanh nghiệp, tránh tình trạng chồng chéo hoặc xung đột quyền lợi.
• Cơ chế giải quyết tranh chấp mới: Bổ sung các quy trình giải quyết tranh chấp lao động phát sinh giữa các tổ chức đại diện với nhau hoặc giữa tổ chức đại diện với người sử dụng lao động trong bối cảnh mới.
• Đình công và bảo vệ người lao động: Hoàn thiện các quy định về trình tự đình công hợp pháp, đảm bảo quyền lợi của người lao động đồng thời duy trì sự ổn định của môi trường sản xuất kinh doanh.

Tác động lan tỏa đến hệ thống pháp luật

Việc sửa đổi Bộ luật Lao động 2012 sẽ kéo theo sự thay đổi của Luật Công đoàn 2012 để đảm bảo tính đồng bộ. Đây là bước đi tất yếu để Việt Nam thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế, đồng thời xây dựng một thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.

Nguồn tham khảo: Nghị quyết 72/2018/QH14