Trong bối cảnh xã hội hiện đại, tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn còn tồn tại âm ỉ trong một bộ phận gia đình Việt Nam. Để siết chặt kỷ cương và thúc đẩy bình đẳng giới thực chất, Chính phủ đã ban hành Nghị định 125/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới. Quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, thay thế cho các quy định cũ vốn đã không còn đủ sức răn đe.

Mức phạt tăng mạnh đối với hành vi phân biệt đối xử

Điểm đáng chú ý nhất tại Điều 13 Nghị định 125/2021/NĐ-CP chính là việc tăng mức phạt tiền đối với các hành vi vi phạm bình đẳng giới trong gia đình. Cụ thể, mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với các hành vi:

• Cản trở hoặc không cho thành viên trong gia đình thực hiện các hoạt động tạo thu nhập hoặc đáp ứng các nhu cầu khác của gia đình vì lý do giới tính.
• Đối xử bất bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình vì lý do giới tính (ví dụ: ưu tiên con trai hơn con gái trong việc học tập, chăm sóc sức khỏe hoặc phân chia quyền lợi).

So với quy định tại Nghị định 55/2009/NĐ-CP trước đây (mức phạt chỉ từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng), mức phạt mới đã tăng gấp 5 lần. điều này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc loại bỏ định kiến giới ngay từ tế bào của xã hội.

Xử phạt hành vi áp đặt trách nhiệm gia đình theo giới tính

Không chỉ dừng lại ở việc phân biệt đối xử giữa các con, Nghị định 125/2021/NĐ-CP còn nhắm đến các hành vi áp đặt định kiến giới trong đời sống vợ chồng và quản lý tài sản. Theo khoản 2 Điều 13, mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng sẽ áp dụng cho:

• Đe dọa dùng vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nhằm cản trở thành viên trong gia đình tham gia định đoạt tài sản chung vì lý do giới tính.
• Áp đặt việc thực hiện lao động gia đình, sử dụng biện pháp tránh thai, triệt sản như là trách nhiệm của một giới nhất định (ví dụ: mặc định việc nội trợ, chăm con hay tránh thai chỉ là việc của phụ nữ).

Chế tài nghiêm khắc nhất: Phạt tới 10 triệu đồng

Đối với hành vi dùng vũ lực nhằm cản trở thành viên trong gia đình có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật tham gia định đoạt tài sản thuộc sở hữu chung của hộ gia đình vì lý do giới tính, mức phạt sẽ từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 13.

Bên cạnh phạt tiền, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả như:

a) Buộc xin lỗi công khai người bị xâm phạm đối với hành vi quy định tại khoản 1, 2 và 3 Điều này (trừ trường hợp người bị xâm phạm có đơn không yêu cầu);

b) Buộc chịu mọi chi phí khám bệnh, chữa bệnh hợp lý đối với hành vi quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này trong trường hợp gây thiệt hại về sức khỏe, tinh thần cho người bị xâm phạm;

c) Buộc khôi phục quyền lợi hợp pháp của người bị xâm phạm đối với hành vi quy định tại khoản 1, điểm a khoản 2 và khoản 3 Điều này.

Việc ban hành Nghị định 125/2021/NĐ-CP vào thời điểm cuối năm 2021 là một bước đi quan trọng để chuẩn bị cho một năm 2022 với nhiều thay đổi tích cực trong nhận thức về bình đẳng giới. Mọi hành vi phân biệt đối xử, dù là nhỏ nhất trong gia đình, giờ đây đều có thể phải đối mặt với những chế tài pháp lý nghiêm khắc.