Việc thực thi Luật Đất đai 2024 đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên thực tế vẫn còn những "điểm nghẽn" cần xử lý cấp bách. Để giải quyết vấn đề này, Quốc hội đã chính thức ban hành Nghị quyết 254/2025/QH15 với những cơ chế đặc thù, hứa hẹn tạo ra bước ngoặt lớn trong quản lý và sử dụng đất đai tại Việt Nam.

1. Đột phá trong thu hồi đất và bồi thường tái định cư

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị quyết 254/2025/QH15 chính là việc mở rộng các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 3, Nhà nước có quyền thu hồi đất đối với các dự án trong khu thương mại tự do hoặc trung tâm tài chính quốc tế.

Đặc biệt, cơ chế xử lý đối với các dự án chậm tiến độ do không thỏa thuận được mặt bằng đã có lời giải. Nếu chủ đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích, phần còn lại có thể được xem xét thu hồi để đảm bảo tính đồng bộ của dự án. Điều này giúp tránh tình trạng "một con sâu làm rầu nồi canh", gây lãng phí nguồn lực đất đai.

"Trường hợp đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và trên 75% số người sử dụng đất nhưng không hoàn tất thỏa thuận thì HĐND cấp tỉnh xem xét thu hồi phần diện tích còn lại..."

2. Rút ngắn thời gian triển khai dự án thông qua giao đất theo tiến độ

Thay vì phải chờ đợi giải phóng toàn bộ mặt bằng mới được giao đất, khoản 1 Điều 4 của Nghị quyết cho phép giao đất, cho thuê đất theo tiến độ bồi thường. Đây là một giải pháp thực tiễn giúp các nhà đầu tư có thể triển khai cuốn chiếu, giảm bớt gánh nặng tài chính và đẩy nhanh tiến độ đưa đất vào sử dụng.

3. Bảng giá đất và Hệ số điều chỉnh: Căn cứ pháp lý minh bạch

Từ ngày 01/01/2026, bảng giá đất sẽ trở thành công cụ chủ đạo để xác định nghĩa vụ tài chính. Theo Điều 7, bảng giá đất không chỉ dùng để tính tiền sử dụng đất mà còn là căn cứ để tính giá bồi thường, giúp người dân dễ dàng giám sát và đảm bảo quyền lợi sát với giá thị trường thông qua hệ số điều chỉnh hàng năm quy định tại Điều 8.

4. Đơn giản hóa nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất

Người dân có đất vườn, ao liền kề đất ở sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ Điều 10. Việc tính tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích được phân cấp rõ ràng theo tỷ lệ 30% - 50% - 100% tùy theo hạn mức, giúp giảm bớt áp lực tài chính cho hộ gia đình, cá nhân khi muốn hợp thức hóa không gian sống.

5. Cải cách hành chính: Đăng ký thế chấp và tách thửa

Cuối cùng, Điều 11 mang đến làn gió mới trong thủ tục hành chính. Việc đăng ký thế chấp giờ đây chỉ cần cập nhật vào cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, loại bỏ thủ tục ghi tay rườm rà trên sổ đỏ. Đồng thời, quy định về tách thửa cũng linh hoạt hơn, không còn bắt buộc các thửa đất phải có cùng mục đích sử dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch dân sự.

Tóm lại, Nghị quyết 254/2025/QH15 không chỉ là văn bản gỡ khó mà còn là đòn bẩy quan trọng để thị trường đất đai vận hành minh bạch, hiệu quả và bảo vệ tối đa quyền lợi của người sử dụng đất.