Trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam luôn đối mặt với bài toán thiếu vốn và khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng, sự ra đời của Nghị định 34/2018/NĐ-CP ngày 08/03/2018 được xem là một bước ngoặt quan trọng. Nghị định này quy định chi tiết về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng, thay thế cho Quyết định 58/2013/QĐ-TTg vốn đã không còn phù hợp với thực tiễn.

Bước ngoặt từ Nghị định 34/2018/NĐ-CP đối với cộng đồng SME

Nghị định mới không chỉ đơn thuần là một văn bản hành chính mà còn là công cụ thực thi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017. Mục tiêu cốt lõi là giúp các doanh nghiệp không đủ tài sản thế chấp vẫn có thể tiếp cận được nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng thông qua sự bảo lãnh của Quỹ.

Đối tượng nào được 'chọn mặt gửi vàng' để cấp bảo lãnh?

Theo quy định, đối tượng được Quỹ bảo lãnh tín dụng xem xét cấp bảo lãnh là các doanh nghiệp nhỏ và vừa theo tiêu chí tại Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017. Tuy nhiên, Nghị định cũng nhấn mạnh sự ưu tiên cho các lĩnh vực cụ thể:

• Doanh nghiệp vay vốn để đầu tư, sản xuất kinh doanh trong các lĩnh vực ưu tiên theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.
• Các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương theo từng thời kỳ.

Điều kiện cấp bảo lãnh: Nới lỏng nhưng vẫn đảm bảo an toàn

Để được cấp bảo lãnh tín dụng, doanh nghiệp cần đáp ứng các điều kiện khắt khe nhưng minh bạch hơn trước. Cụ thể, tại Điều 21 Nghị định 34/2018/NĐ-CP quy định:

"1. Có dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả, có khả năng hoàn trả vốn vay.
2. Dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh được Quỹ bảo lãnh tín dụng thẩm định và quyết định bảo lãnh theo quy định tại Nghị định này.
3. Có phương án về vốn chủ sở hữu tối thiểu 20% tham gia dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh tại thời điểm Quỹ bảo lãnh tín dụng thẩm định để xem xét cấp bảo lãnh.
4. Tại thời điểm đề nghị bảo lãnh, doanh nghiệp không có các khoản nợ thuế từ 01 năm trở lên theo Luật quản lý thuế..."

Đáng chú ý, tỷ lệ vốn chủ sở hữu tham gia dự án đã tăng từ 15% (quy định cũ) lên 20%. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải có năng lực tài chính tự thân tốt hơn, đảm bảo tính cam kết và trách nhiệm đối với dự án vay vốn.

Điểm mới đột phá: Gỡ bỏ rào cản tài sản thế chấp 15%

Một trong những thay đổi mang tính cách mạng của Nghị định 34/2018/NĐ-CP chính là việc bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải có tài sản thế chấp, cầm cố tại tổ chức tín dụng tối thiểu bằng 15% giá trị khoản vay. Trước đây, quy định này vô tình tạo ra một 'vòng lặp' khó khăn: doanh nghiệp tìm đến Quỹ vì thiếu tài sản thế chấp, nhưng lại bị yêu cầu phải có tài sản thế chấp mới được bảo lãnh.

Việc nới lỏng quy định này, kết hợp với các biện pháp bảo đảm linh hoạt tại Điều 25 Nghị định 34/2018/NĐ-CP, thực sự đã mở toang cánh cửa vốn cho các doanh nghiệp SME có phương án kinh doanh khả thi nhưng thiếu tài sản đảm bảo.

Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 08/03/2018. Đây là thời điểm vàng để các doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ động rà soát lại các phương án kinh doanh, chuẩn bị hồ sơ để tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ.