Việc giao kết các hợp đồng dịch vụ thiết yếu như điện, nước hay mua bán căn hộ chung cư thường tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người dân do tính chất độc quyền hoặc ưu thế của bên cung cấp. Để ngăn chặn các điều khoản bất lợi, Chính phủ đã ban hành quy định mới yêu cầu các doanh nghiệp phải đăng ký hợp đồng mẫu trước khi giao kết với khách hàng.

Danh mục 8 nhóm hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng mẫu

Theo quy định tại Quyết định 07/2024/QĐ-TTg, kể từ ngày 01/7/2024, danh mục các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung bao gồm:

• Cung cấp điện phục vụ mục đích sinh hoạt: Đảm bảo giá cả và chất lượng điện năng đúng quy định.
• Cung cấp nước sinh hoạt: Bảo vệ quyền tiếp cận nguồn nước sạch của người dân.
• Truyền hình trả tiền: Minh bạch về gói cước và thời hạn sử dụng.
• Dịch vụ viễn thông di động mặt đất: Bao gồm dịch vụ nhắn tin, thoại và truy nhập Internet.
• Dịch vụ viễn thông cố định mặt đất: Dịch vụ thoại và Internet cố định.
• Vận chuyển hành khách đường hàng không: Các điều khoản về vé, hoàn hủy và trách nhiệm bồi thường.
• Vận chuyển hành khách đường sắt: Quy định về an toàn và quyền lợi hành khách.
• Mua bán căn hộ chung cư: Một trong những lĩnh vực quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản lớn của người dân.

Căn cứ pháp lý và trách nhiệm của doanh nghiệp

Quy định này được xây dựng dựa trên nền tảng của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 28 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 nêu rõ:

"Cá nhân, tổ chức kinh doanh các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có số lượng lớn người tiêu dùng mua, sử dụng liên tục, thường xuyên, có tác động trực tiếp, lâu dài đến người tiêu dùng thì phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung với cơ quan quản lý nhà nước trước khi sử dụng để giao kết với người tiêu dùng."

Việc đăng ký này giúp cơ quan chức năng rà soát, loại bỏ các điều khoản "cài cắm" gây bất lợi cho người tiêu dùng, như miễn trừ trách nhiệm của doanh nghiệp một cách vô lý hoặc áp đặt mức phạt quá cao khi khách hàng chấm dứt hợp đồng.

Lời khuyên cho người tiêu dùng

Khi thực hiện giao kết các loại hợp đồng thuộc danh mục nêu trên, người tiêu dùng cần lưu ý:

• Yêu cầu bên cung cấp dịch vụ xác nhận hợp đồng đã được đăng ký với cơ quan quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương).
• Đọc kỹ các điều khoản về quyền và nghĩa vụ, đặc biệt là các quy định về phí dịch vụ, điều kiện chấm dứt hợp đồng và bồi thường thiệt hại.
• Trong trường hợp phát hiện hợp đồng có dấu hiệu vi phạm hoặc chứa các điều khoản bất công, người dân có quyền khiếu nại đến cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để được can thiệp kịp thời.

Quy định mới tại Quyết định 07/2024/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2024, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc minh bạch hóa thị trường dịch vụ thiết yếu tại Việt Nam.