Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 (số 48/2024/QH15) với nhiều thay đổi mang tính bước ngoặt. Văn bản này không chỉ kế thừa những ưu điểm của luật cũ mà còn điều chỉnh sâu rộng các quy định về đối tượng chịu thuế, thuế suất và cơ chế hoàn thuế nhằm phù hợp với thực tiễn kinh tế hiện nay.

Thu hẹp đối tượng không chịu thuế: Những thay đổi đáng chú ý

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của luật mới là việc rà soát và điều chỉnh danh mục đối tượng không chịu thuế tại Điều 5. Theo đó, một số mặt hàng trước đây thuộc diện không chịu thuế nay đã được đưa vào diện chịu thuế để đảm bảo tính liên tục của chuỗi khấu trừ.

Cụ thể, các sản phẩm như phân bón, máy móc thiết bị chuyên dùng phục vụ sản xuất nông nghiệp đã được chuyển sang nhóm chịu thuế suất 5%. Điều này giúp doanh nghiệp sản xuất trong nước được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, từ đó giảm áp lực chi phí sản xuất.

Khoản 23 Điều 5 quy định về sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản:

"Sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác và sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản khai thác đã chế biến thành sản phẩm khác theo Danh mục do Chính phủ quy định phù hợp với định hướng của nhà nước về không khuyến khích xuất khẩu, hạn chế xuất khẩu các tài nguyên, khoáng sản thô."

Điều chỉnh thuế suất 5% và 10%: Tác động đến thị trường

Tại Điều 9, Luật quy định rõ ba mức thuế suất: 0%, 5% và 10%. Đáng chú ý, mức thuế suất 5% được áp dụng cho các nhóm hàng hóa thiết yếu và phục vụ sản xuất nông nghiệp, y tế, giáo dục.

Các dịch vụ khoa học, công nghệ, thiết bị y tế và đặc biệt là nhà ở xã hội tiếp tục được hưởng mức ưu đãi 5% để khuyến khích đầu tư và đảm bảo an sinh xã hội. Trong khi đó, mức thuế suất 10% vẫn là mức phổ thông áp dụng cho đại đa số hàng hóa, dịch vụ khác trên thị trường.

Cơ chế hoàn thuế GTGT: "Phao cứu sinh" cho doanh nghiệp xuất khẩu và đầu tư

Quy định về hoàn thuế tại Điều 15 đã được làm rõ hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn của doanh nghiệp. Cơ sở kinh doanh có dự án đầu tư mới hoặc mở rộng, nếu có số thuế đầu vào chưa được khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên sẽ được xem xét hoàn thuế.

Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp chỉ sản xuất hàng hóa, dịch vụ chịu thuế suất 5%, nếu số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên sau 12 tháng hoặc 4 quý liên tục cũng sẽ thuộc diện được hoàn thuế. Đây là một nỗ lực lớn của Nhà nước nhằm hỗ trợ thanh khoản cho các đơn vị sản xuất hàng thiết yếu.

Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hệ thống kế toán và hóa đơn để sẵn sàng thích ứng với những quy định mới này.