Việc Quốc hội thông qua Luật Hóa chất 2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho ngành công nghiệp hóa chất tại Việt Nam. Thay thế cho văn bản cũ từ năm 2007, luật mới không chỉ siết chặt quản lý để đảm bảo an ninh, an toàn mà còn mở ra hướng đi mới với tư duy 'hóa học xanh'. Dưới đây là những điểm mới trọng yếu mà mọi tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động hóa chất cần đặc biệt lưu ý.

1. Mở rộng và siết chặt các hành vi bị nghiêm cấm

Tại Điều 3 Luật Hóa chất 2025, danh mục các hành vi bị nghiêm cấm đã được bổ sung chi tiết hơn nhằm ngăn chặn các kẽ hở pháp lý. Đáng chú ý là việc cấm tuyệt đối các hành vi chiếm đoạt, làm giả hoặc sửa chữa các loại giấy phép, chứng chỉ về hóa chất. Đồng thời, luật cũng nghiêm cấm việc cố ý cung cấp thông tin sai lệch về đặc tính nguy hiểm của hóa chất, điều này trực tiếp bảo vệ quyền lợi và an toàn cho người lao động cũng như cộng đồng.

"Nghiêm cấm sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến con người, cơ sở vật chất, tài sản, môi trường; xâm phạm an ninh quốc gia, an ninh hóa chất, trật tự, an toàn xã hội..."

2. 'Hóa học xanh' - Tiêu chuẩn bắt buộc cho dự án mới

Một trong những điểm đột phá nhất của luật mới nằm ở Điều 5, quy định về yêu cầu đối với dự án hóa chất. Theo đó, chủ đầu tư có nghĩa vụ áp dụng bộ nguyên tắc 'hóa học xanh' ngay từ khâu thiết kế và lựa chọn công nghệ. Mục tiêu là giảm thiểu tối đa việc sử dụng và tạo ra các hóa chất nguy hiểm trong quá trình sản xuất.

Báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án theo quy định của Luật Xây dựng giờ đây bắt buộc phải bao gồm nội dung về việc tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật an toàn hóa chất và minh chứng cho việc áp dụng nguyên tắc hóa học xanh.

3. Thay đổi thuật ngữ: Từ 'Hạn chế' sang 'Kiểm soát đặc biệt'

Để phù hợp với thông lệ quốc tế và nâng cao hiệu quả quản lý, cụm từ "hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh" đã được thay thế bằng "hóa chất cần kiểm soát đặc biệt". Theo Điều 9, danh mục này bao gồm các hóa chất có khả năng gây hại cao đến quốc phòng, an ninh và an toàn xã hội. Đặc biệt, danh mục hóa chất cấm hiện nay sẽ được áp dụng thống nhất theo quy định của Luật Đầu tư, tạo sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

4. Tách bạch giấy phép sản xuất và kinh doanh

Nhằm minh bạch hóa thủ tục hành chính, Điều 10 Luật Hóa chất 2025 đã tách riêng giấy phép cho hoạt động sản xuất và hoạt động kinh doanh hóa chất có điều kiện. Điều này giúp cơ quan quản lý theo dõi sát sao từng công đoạn trong chuỗi cung ứng hóa chất, đồng thời giúp doanh nghiệp xác định rõ điều kiện và trách nhiệm tương ứng với loại hình hoạt động của mình.

5. Quy định mới về xuất nhập khẩu và tồn trữ

Luật mới cũng đưa ra những hướng dẫn chi tiết về các trường hợp được phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt. Đáng chú ý, luật bổ sung các trường hợp được miễn trừ khai báo hóa chất nhập khẩu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động nghiên cứu khoa học hoặc trong các tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, yêu cầu về tồn trữ hóa chất lại được siết chặt hơn, đòi hỏi các cơ sở phải có hệ thống quản lý nghiêm ngặt, tránh thất thoát và sẵn sàng ứng phó sự cố.

Việc nắm vững những điểm mới này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn là cơ hội để tái cấu trúc quy trình sản xuất theo hướng hiện đại và bền vững hơn. Luật Hóa chất 2025 thực sự là một 'kim chỉ nam' mới cho sự phát triển an toàn của ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam.