Ngày 26/11/2024, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Công chứng 2024 với nhiều điểm mới mang tính đột phá, nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động bổ trợ tư pháp này. Những thay đổi này không chỉ tác động trực tiếp đến đội ngũ công chứng viên mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch dân sự, kinh tế.

1. Siết chặt đào tạo: Thẩm phán, Luật sư vẫn phải học nghề công chứng

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại khoản 3 Điều 11 Luật Công chứng 2024 là việc bãi bỏ quy định miễn đào tạo nghề đối với một số đối tượng ưu tiên. Trước đây, theo Luật Công chứng 2014, các chức danh như Thẩm phán, Kiểm sát viên hay Luật sư có trên 5 năm kinh nghiệm sẽ được miễn đào tạo.

Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025, các đối tượng này vẫn phải tham gia khóa đào tạo nghề công chứng trong thời hạn 06 tháng. Quy định này nhằm đảm bảo mọi công chứng viên đều được trang bị kỹ năng nghiệp vụ chuyên biệt, tránh việc "tay ngang" làm ảnh hưởng đến tính an toàn pháp lý của văn bản công chứng.

2. Thống nhất thời gian tập sự hành nghề là 12 tháng

Thay vì chia thành hai mức 6 tháng và 12 tháng như hiện nay, Điều 12 Luật Công chứng 2024 đã thống nhất thời gian tập sự hành nghề công chứng là 12 tháng cho tất cả các đối tượng. Việc kéo dài thời gian tập sự giúp người tập sự có đủ thời gian để cọ xát thực tế, nắm vững quy trình và đạo đức nghề nghiệp trước khi chính thức hành nghề độc lập.

3. Siết chặt việc rút vốn và thành lập Văn phòng công chứng mới

Để tránh tình trạng "nhảy việc" hoặc thành lập văn phòng tràn lan gây mất ổn định thị trường, khoản 6 Điều 27 Luật Công chứng 2024 quy định: Công chứng viên sau khi rút hợp danh phải đợi ít nhất 02 năm mới được tham gia thành lập Văn phòng công chứng mới hoặc hợp danh vào văn phòng khác. Đây là một "rào cản" cần thiết để đảm bảo sự gắn bó và trách nhiệm của công chứng viên đối với tổ chức hành nghề.

4. Kỷ nguyên mới: Triển khai công chứng điện tử

Đây là bước tiến lớn nhất trong lộ trình chuyển đổi số ngành tư pháp. Từ ngày 01/7/2025, người dân có thể thực hiện công chứng qua hai hình thức:

• Công chứng điện tử trực tiếp: Ký số trên văn bản điện tử tại văn phòng.
• Công chứng điện tử trực tuyến: Thực hiện giao dịch từ xa qua môi trường mạng dưới sự chứng kiến của công chứng viên.

Quy định này được cụ thể hóa từ Điều 62 đến Điều 65 Luật Công chứng 2024, hứa hẹn sẽ tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại cho người dân.

5. Giới hạn độ tuổi hành nghề không quá 70 tuổi

Nhằm đảm bảo sức khỏe và sự minh mẫn trong công việc đòi hỏi tính chính xác cao, khoản 1 Điều 10 Luật Công chứng 2024 quy định độ tuổi hành nghề của công chứng viên là không quá 70 tuổi. Đối với những người đã trên 70 tuổi đang hành nghề, luật cho phép tiếp tục làm việc tối đa thêm 02 năm kể từ ngày luật có hiệu lực.

6. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại đi theo suốt đời

Một điểm mới mang tính răn đe cao là quy định tại khoản 2 Điều 40 Luật Công chứng 2024. Theo đó, công chứng viên gây thiệt hại vẫn phải bồi thường ngay cả khi đã nghỉ việc hoặc không còn là công chứng viên. Điều này buộc người hành nghề phải cực kỳ cẩn trọng trong từng nét bút, con dấu vì trách nhiệm pháp lý sẽ không chấm dứt khi họ rời khỏi ngành.

7. Bắt buộc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp

Để bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, khoản 1 Điều 39 Luật Công chứng 2024 khẳng định bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp là bắt buộc. Các tổ chức hành nghề công chứng có nghĩa vụ duy trì bảo hiểm này liên tục trong suốt quá trình hoạt động để có nguồn tài chính chi trả trong trường hợp xảy ra sai sót gây thiệt hại.

Tóm lại, Luật Công chứng 2024 là một bước đi mạnh mẽ hướng tới sự minh bạch và chuyên nghiệp. Người dân và các công chứng viên cần nắm vững những thay đổi này để đảm bảo quyền lợi và thực thi đúng quy định pháp luật từ ngày 01/7/2025.