Tháng 11/2019, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Chứng khoán 2019 với nhiều điểm mới mang tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất chính là việc siết chặt các điều kiện chào bán cổ phiếu ra công chúng, trong đó mức vốn điều lệ tối thiểu đã được điều chỉnh tăng gấp 3 lần so với quy định cũ.

Thị trường chứng khoán Việt Nam hướng tới sự minh bạch và chuyên nghiệp hơn với Luật Chứng khoán 2019 (ảnh minh họa)

Nâng chuẩn vốn điều lệ: Từ 10 tỷ đồng lên 30 tỷ đồng

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 15 Luật Chứng khoán 2019, mức vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký chào bán phải đạt từ 30 tỷ đồng Việt Nam trở lên tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán. Đây là một bước tiến lớn so với mức 10 tỷ đồng quy định tại Điều 12 Luật Chứng khoán 2006.

Việc nâng mức vốn này không chỉ giúp sàng lọc các doanh nghiệp có quy mô đủ lớn, năng lực tài chính vững mạnh mà còn hạn chế tình trạng các công ty nhỏ lẻ, thiếu tiềm lực tham gia huy động vốn đại chúng, từ đó giảm thiểu rủi ro cho thị trường.

Phân định rõ ràng điều kiện cho từng loại hình doanh nghiệp

Khác với Luật Chứng khoán 2006 vốn quy định chung chung, Luật Chứng khoán 2019 đã phân chia chi tiết điều kiện chào bán cho từng đối tượng cụ thể:

• Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO): Áp dụng cho các công ty chưa phải là công ty đại chúng.
• Chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng: Áp dụng cho các công ty đại chúng đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch.

Các doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về hồ sơ và tư vấn khi chào bán chứng khoán (ảnh minh họa)

Bổ sung các điều kiện về tính minh bạch và trách nhiệm pháp lý

Để đảm bảo an toàn cho dòng vốn của nhà đầu tư, Luật Chứng khoán 2019 bổ sung thêm nhiều quy định mới mà trước đây chưa được đề cập rõ nét:

• Trách nhiệm hình sự: Tổ chức phát hành không được thuộc trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã bị kết án về các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mà chưa được xóa án tích.
• Tài khoản phong tỏa: Doanh nghiệp bắt buộc phải mở tài khoản phong tỏa tại ngân hàng để nhận tiền mua cổ phiếu của đợt chào bán, đảm bảo tiền được sử dụng đúng mục đích sau khi đợt chào bán kết thúc thành công.
• Tư vấn chuyên nghiệp: Phải có công ty chứng khoán tư vấn hồ sơ đăng ký chào bán, trừ trường hợp chính tổ chức phát hành là công ty chứng khoán.
• Cam kết niêm yết: Tổ chức phát hành phải có cam kết và thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch cổ phiếu trên hệ thống giao dịch chứng khoán sau khi kết thúc đợt chào bán.

Trích dẫn Điều 15 Luật Chứng khoán 2019:
"1. Điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng của công ty cổ phần bao gồm:
a) Mức vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký chào bán từ 30 tỷ đồng trở lên tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán;
b) Hoạt động kinh doanh của 02 năm liên tục liền trước năm đăng ký chào bán phải có lãi, đồng thời không có lỗ lũy kế tính đến năm đăng ký chào bán..."

Lộ trình thực thi và tác động đến doanh nghiệp

Mặc dù được thông qua vào cuối năm 2019, nhưng theo quy định tại Điều 135 Luật Chứng khoán 2019, văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021. Khoảng thời gian hơn một năm là lộ trình cần thiết để các doanh nghiệp đang có ý định lên sàn chuẩn bị, rà soát lại năng lực tài chính và hoàn thiện bộ máy quản trị theo tiêu chuẩn mới.

Việc siết chặt điều kiện chào bán có thể khiến số lượng doanh nghiệp IPO trong ngắn hạn giảm đi, nhưng về dài hạn, đây là bộ lọc chất lượng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững, thu hút thêm dòng vốn ngoại và tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng thị trường.

Ban Biên tập Hệ thống Pháp luật