Sau gần hai thập kỷ thi hành, Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 đã chính thức được thay thế bằng những quy định mới tại Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025. Những thay đổi này không chỉ nhằm hiện đại hóa công tác quản lý mà còn tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong kỷ nguyên số.

1. Phân loại rủi ro hàng hóa theo 3 mức độ: Thấp, Trung bình và Cao

Một trong những điểm mới quan trọng nhất được quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 là việc chuyển đổi phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Thay vì phân loại theo nhóm sản phẩm như trước đây, luật mới xác định 3 mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao.

Việc phân loại này dựa trên các tiêu chí khắt khe về tác động đến sức khỏe con người, môi trường và các cảnh báo quốc tế. Điều này giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào những mặt hàng có nguy cơ cao, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục cho các sản phẩm an toàn.

2. Sự xuất hiện của "Hộ chiếu số" sản phẩm

Lần đầu tiên, khái niệm "hộ chiếu số" được đưa vào luật định. Đây được coi là một bước tiến lớn trong việc ứng dụng công nghệ vào quản lý chất lượng. Hộ chiếu số là tập hợp các thông tin về sản phẩm và chuỗi cung ứng, được lưu trữ dưới dạng mã vạch hoặc đường dẫn dữ liệu số.

Việc áp dụng hộ chiếu số giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm (ảnh minh họa)

Theo quy định mới, hộ chiếu số phải thể hiện đầy đủ thông tin về truy xuất nguồn gốc, mã số, mã vạch, giúp minh bạch hóa toàn bộ quá trình từ sản xuất đến tay người tiêu dùng.

3. Phân cấp quản lý nhà nước rõ ràng và xuyên suốt

Để tránh chồng chéo, Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 đã được bổ sung Điều 6a nhằm xác định rõ trách nhiệm của từng cấp:

• Chính phủ: Thống nhất quản lý nhà nước trên phạm vi cả nước.
• Bộ Khoa học và Công nghệ: Là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ.
• Các Bộ, cơ quan ngang Bộ: Quản lý theo lĩnh vực chuyên ngành được giao.
• Ủy ban nhân dân các cấp: Chịu trách nhiệm quản lý tại địa phương.

4. Xây dựng hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI) hiện đại

Luật mới bổ sung Điều 6b quy định về hạ tầng chất lượng quốc gia. Đây là hệ thống bao gồm các tổ chức tiêu chuẩn, đo lường, đánh giá sự phù hợp và công nhận. Việc đầu tư vào NQI được xem là nền tảng để hàng hóa Việt Nam vươn tầm quốc tế, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các hiệp định thương mại tự do.

5. Siết chặt quản lý kinh doanh trên nền tảng số từ 2026

Từ ngày 01/01/2026, việc kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử phải tuân thủ nghiêm ngặt Điều 34a. Người bán có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về:

• Tên hàng hóa, xuất xứ, tổ chức cá nhân chịu trách nhiệm.
• Dấu hợp chuẩn, hợp quy.
• Hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn.

Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên mạng, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người mua hàng online.

6. Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm

Luật sửa đổi đã bổ sung thêm 04 hành vi bị nghiêm cấm để tăng tính răn đe, bao gồm: quảng cáo sai sự thật về chất lượng, che giấu thông tin gây mất an toàn, lợi dụng quản lý chất lượng để gây hại lợi ích quốc gia và cạnh tranh không lành mạnh.

Việc nắm vững những điểm mới này là vô cùng cần thiết đối với các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh để đảm bảo tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.