Việc Quốc hội chính thức thông qua Luật số 57/2024/QH15 (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và Luật Đấu thầu) được xem là một bước ngoặt lớn trong việc cải thiện môi trường kinh doanh tại Việt Nam. Với hiệu lực từ ngày 15/01/2025, đạo luật này không chỉ tháo gỡ những nút thắt về thủ tục mà còn mở ra cơ hội vàng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là ngành công nghiệp bán dẫn.

1. 'Cởi trói' quy hoạch bằng trình tự rút gọn

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất thời gian qua là việc điều chỉnh quy hoạch thường mất rất nhiều thời gian, làm chậm tiến độ của các dự án quan trọng. Tại Điều 9 Luật Quy hoạch (được sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Luật số 57/2024/QH15), cơ chế điều chỉnh quy hoạch theo trình tự, thủ tục rút gọn đã chính thức được thiết lập.

Theo đó, quy hoạch cấp quốc gia, vùng và tỉnh sẽ được điều chỉnh nhanh chóng khi có các căn cứ cấp bách như: thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về quốc phòng, an ninh; sắp xếp đơn vị hành chính; thực hiện các dự án quan trọng quốc gia hoặc các nhiệm vụ khẩn cấp theo quy định của Chính phủ. Điều quan trọng là việc rút gọn này vẫn phải đảm bảo tính liên kết, đồng bộ và không làm thay đổi mục tiêu cốt lõi của quy hoạch ban đầu.

2. Quỹ Hỗ trợ đầu tư: 'Vũ khí' mới thu hút tập đoàn đa quốc gia

Để ứng phó với thuế tối thiểu toàn cầu và duy trì sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, Điều 18a Luật Đầu tư đã được bổ sung nhằm thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư. Nguồn vốn của Quỹ được hình thành từ thu thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung và các nguồn hợp pháp khác.

"Chính phủ thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư... để ổn định môi trường đầu tư, khuyến khích, thu hút nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn đa quốc gia và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đối với một số lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư."

Đây được xem là giải pháp căn cơ để Việt Nam có thêm nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho các nhà đầu tư lớn, thay vì chỉ dựa vào các ưu đãi thuế truyền thống vốn đang dần mất đi lợi thế.

3. Thủ tục đầu tư đặc biệt: 'Trải thảm đỏ' cho ngành bán dẫn

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của Luật số 57/2024/QH15 chính là việc bổ sung Điều 36a Luật Đầu tư về thủ tục đầu tư đặc biệt. Đây là cơ chế "luồng xanh" dành riêng cho các dự án tại khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế thuộc các lĩnh vực chiến lược.

Các lĩnh vực được áp dụng thủ tục đặc biệt bao gồm:

• Xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D.
• Công nghiệp mạch tích hợp bán dẫn, chế tạo linh kiện, vi mạch điện tử (IC), chip và vật liệu bán dẫn.
• Các sản phẩm công nghệ cao được Thủ tướng Chính phủ ưu tiên phát triển.

Với cơ chế này, nhà đầu tư sẽ được cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính rườm rà, giúp rút ngắn thời gian từ khi đăng ký đến khi triển khai dự án thực tế, tạo lợi thế cạnh tranh cực lớn trong cuộc đua thu hút dòng vốn công nghệ cao.

Lời kết

Sự ra đời của Luật số 57/2024/QH15 là minh chứng cho quyết tâm của Chính phủ trong việc cải cách thể chế. Những thay đổi này không chỉ giúp "cởi trói" cho các nguồn lực phát triển mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam là điểm đến an toàn, hiện đại và sẵn sàng đón nhận những làn sóng đầu tư công nghệ đỉnh cao trong tương lai gần.