Tháng 12/2025 đánh dấu sự ra đời và có hiệu lực của hàng loạt quy định pháp luật quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh, hoạt động kinh tế và công tác quản lý nhà nước. Từ việc siết chặt quản lý thẻ Căn cước đến những thay đổi trong quy chế thi công chức hay hỗ trợ nạn nhân tai nạn giao thông, dưới đây là những nội dung đáng chú ý nhất.

1. Tăng mức phạt vi phạm về thẻ Căn cước

Theo quy định tại Nghị định 282/2025/NĐ-CP, công tác quản lý và sử dụng thẻ Căn cước sẽ được siết chặt hơn. Đáng chú ý, hành vi sử dụng thẻ Căn cước công dân hoặc thẻ Căn cước đã hết giá trị sử dụng để thực hiện các hành vi trái pháp luật sẽ bị phạt tiền từ 08 - 10 triệu đồng.

Bên cạnh đó, đối với trường hợp Căn cước công dân hết hạn nhưng người dân không thực hiện thủ tục cấp đổi, cấp lại theo quy định, mức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 01 triệu đồng sẽ được áp dụng. Điều này nhắc nhở công dân cần chủ động kiểm tra thời hạn giấy tờ tùy thân để tránh các rắc rối pháp lý không đáng có.

2. Mạnh tay xử lý vi phạm khai thác tài nguyên nước

Từ ngày 25/12/2025, Nghị định 290/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực với những mức phạt mang tính răn đe cao đối với hành vi khoan giếng trái phép. Cụ thể:

• Hành vi thăm dò nước dưới đất không phép có thể bị phạt tới 40 triệu đồng tùy vào số lượng giếng khoan.
• Đặc biệt, hành vi khai thác nước ngầm không giấy phép với lưu lượng từ 12.000 m3/ngày đêm trở lên sẽ phải đối mặt với mức phạt lên đến 250 triệu đồng.

3. Quy định mới về mở tài khoản ngoại tệ tại nước ngoài

Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 39/2025/TT-NHNN (có hiệu lực từ 15/12/2025) quy định chi tiết về việc mở và sử dụng tài khoản ngoại tệ ở nước ngoài của tổ chức cư trú. Quy định này phân chia rõ 12 trường hợp cụ thể cho 03 nhóm đối tượng chính: Tổ chức tín dụng, Tổ chức kinh tế và các Tổ chức khác. Việc minh bạch hóa các điều kiện mở tài khoản giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong các hoạt động đầu tư, thầu xây dựng hoặc tiếp nhận viện trợ quốc tế.

4. Siết chặt kỷ luật phòng thi trong tuyển dụng công chức

Nhằm đảm bảo tính công bằng và nghiêm túc, Thông tư 22/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ quy định thí sinh sẽ bị đình chỉ thi ngay lập tức nếu mang điện thoại di động, thiết bị truyền tin hoặc tài liệu không được phép vào phòng thi. Thí sinh bị đình chỉ sẽ bị hủy kết quả và không được tham gia các bài thi kế tiếp.

5. Hỗ trợ nhân văn cho nạn nhân tai nạn giao thông

Một chính sách mang tính nhân văn cao là việc thành lập Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ theo Nghị định 279/2025/NĐ-CP. Từ 15/12/2025, các cá nhân, tổ chức trực tiếp giúp đỡ, cứu chữa người bị tai nạn sẽ được hỗ trợ kinh phí (tối đa 5 triệu đồng với cá nhân và 10 triệu đồng với tổ chức). Gia đình nạn nhân tử vong có hoàn cảnh khó khăn cũng được hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng.

6. Thay đổi trong giáo dục và y tế

Trong lĩnh vực giáo dục, Thông tư 23/2025/TT-BGDĐT đã điều chỉnh số lượng thí sinh tối đa cho đội tuyển học sinh giỏi quốc gia của các tỉnh thành, tạo điều kiện cho các địa phương có phong trào học tập mạnh như TP. Hồ Chí Minh (40 thí sinh) hay Lâm Đồng, Phú Thọ (30 thí sinh) phát huy thế mạnh.

Đối với ngành y, Thông tư 41/2025/TT-BYT quy định rõ tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp bác sĩ hạng 3, yêu cầu bắt buộc về giấy phép hành nghề và trình độ chuyên môn, nhằm chuẩn hóa đội ngũ cán bộ y tế cơ sở.

Cuối cùng, Nghị định 272/2025/NĐ-CP đưa ra các tiêu chí mới để phân định thôn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2026-2030, dựa trên tỷ lệ hộ nghèo đa chiều, hạ tầng giao thông và tỷ lệ sử dụng điện, làm căn cứ để thực hiện các chính sách an sinh xã hội trong giai đoạn tới.