Hệ thống pháp luật Việt Nam không ngừng hoàn thiện để đáp ứng kỷ nguyên số (ảnh minh họa)

Bước sang tháng 3/2026, bức tranh pháp lý Việt Nam có những chuyển biến mạnh mẽ với sự ra đời và có hiệu lực của nhiều văn bản quan trọng. Từ việc lần đầu tiên luật hóa trí tuệ nhân tạo đến những cải cách sâu rộng trong lĩnh vực đầu tư, ngân hàng và an sinh xã hội, các chính sách này hứa hẹn sẽ tạo ra hành lang pháp lý minh bạch và an toàn hơn cho cả người dân và doanh nghiệp.

Trí tuệ nhân tạo (AI) lần đầu được luật hóa bài bản

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là việc Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Đây là bước đi tiên phong nhằm quản lý công nghệ tương lai một cách bền vững.

Theo quy định tại Điều 3 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, AI được định nghĩa là hệ thống thực hiện các năng lực trí tuệ con người bằng phương tiện điện tử. Tuy nhiên, luật cũng nhấn mạnh nguyên tắc "lấy con người làm trung tâm".

Theo Điều 4 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025: Trí tuệ nhân tạo phải bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư và không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm của con người trong các quyết định quan trọng.

Đặc biệt, Điều 7 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 nghiêm cấm các hành vi lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc gây tổn hại đến an ninh quốc gia.

Cắt giảm mạnh mẽ điều kiện đầu tư kinh doanh

Cũng từ ngày 01/3/2026, Luật Đầu tư 2025 đi vào cuộc sống với nhiều cải cách về thủ tục hành chính. Tại Phụ lục IV của luật này, danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được rà soát và cắt giảm đáng kể.

Các lĩnh vực như dịch vụ làm thủ tục về thuế, hải quan, hay giám định thương mại sẽ có những thay đổi về phạm vi điều kiện, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thị trường hơn. Đây là nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước.

Môi trường kinh doanh chuyên nghiệp được thúc đẩy bởi các chính sách mới (ảnh minh họa)

Quyền lợi Bảo hiểm xã hội cho doanh nghiệp đang phục hồi

Nhằm hỗ trợ các đơn vị gặp khó khăn tài chính, Luật Phục hồi, phá sản 2025 cho phép doanh nghiệp tạm dừng đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất khi đang thực hiện thủ tục phục hồi.

Cụ thể, theo khoản 3 Điều 30 Luật Phục hồi, phá sản 2025, thời gian tạm dừng tối đa là 12 tháng. Quy định này giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để tái cấu trúc mà vẫn đảm bảo quyền lợi cơ bản cho người lao động.

Định danh điện tử cho từng căn hộ chung cư

Trong lĩnh vực bất động sản, Nghị định 357/2025/NĐ-CP quy định mỗi sản phẩm bất động sản (nhà ở, diện tích sàn xây dựng) sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng biệt không quá 40 ký tự.

Theo khoản 5 Điều 3 Nghị định 357/2025/NĐ-CP, việc gắn mã định danh này sẽ giúp minh bạch hóa thị trường, ngăn chặn tình trạng bán nhà "hai giá" hoặc các dự án ma.

Siết chặt an toàn thanh toán và bảo mật ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước cũng ban hành các quy định mới nhằm bảo vệ người dùng trước mã độc. Theo Thông tư 77/2025/TT-NHNN, các ứng dụng ngân hàng phải tự động ngắt kết nối nếu phát hiện điện thoại bị bẻ khóa (root/jailbreak) hoặc có dấu hiệu bị can thiệp mã lạ.

Bên cạnh đó, Thông tư 25/2025/TT-NHNN yêu cầu các hộ kinh doanh phải sử dụng tài khoản ngân hàng đúng tên đăng ký kinh doanh, không được dùng tài khoản cá nhân cho các giao dịch của hộ.

Hướng dẫn mới về xếp lương công chức và quản lý quỹ từ thiện

Về chế độ tiền lương, Thông tư 1/2026/TT-BNV của Bộ Nội vụ hướng dẫn chi tiết cách xếp lương cho công chức mới tuyển dụng dựa trên vị trí việc làm và hệ số lương cũ, đảm bảo tính công bằng và khuyến khích nhân tài.

Cuối cùng, để tăng cường tính minh bạch, Nghị định 03/2026/NĐ-CP yêu cầu các quỹ từ thiện phải công khai các khoản đóng góp và kết quả sử dụng tài sản trước ngày 31/3 hằng năm trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Những chính sách mới này không chỉ thể hiện sự thích ứng của pháp luật với thực tiễn mà còn là nền tảng để xây dựng một xã hội số an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.