Bước sang năm 2020, nhiều hộ gia đình, cá nhân không khỏi lo lắng trước thông tin chi phí làm Sổ đỏ (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) có xu hướng tăng mạnh. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc áp dụng Bảng giá đất mới cho giai đoạn 2020 - 2024 theo quy định của Chính phủ. Vậy thực hư việc tăng giá này ra sao và những ai sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp?

Bảng giá đất - "Thước đo" quyết định số tiền phải nộp

Để hiểu rõ tại sao chi phí làm Sổ đỏ lại tăng, trước hết cần xác định các căn cứ tính tiền sử dụng đất. Theo quy định tại Nghị định 45/2014/NĐ-CP, tiền sử dụng đất được xác định dựa trên diện tích, mục đích sử dụng và đặc biệt là giá đất tính thu tiền sử dụng đất.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 45/2014/NĐ-CP nêu rõ:

“Giá đất theo Bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định áp dụng trong trường hợp hộ gia đình, cá nhân được công nhận quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất đối với diện tích đất ở trong hạn mức”.

Như vậy, đối với đa số người dân khi làm Sổ đỏ cho diện tích đất ở trong hạn mức, Bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành chính là căn cứ tối quan trọng để tính toán nghĩa vụ tài chính.

Nghị định 96/2019/NĐ-CP và "làn sóng" tăng giá đất năm 2020

Sở dĩ có sự biến động lớn về chi phí trong năm 2020 là do sự thay đổi về khung pháp lý. Ngày 19/12/2019, Chính phủ đã ban hành Nghị định 96/2019/NĐ-CP quy định về khung giá đất mới. Đây là cơ sở để các địa phương xây dựng Bảng giá đất áp dụng cho chu kỳ 05 năm (2020 - 2024).

Ghi nhận thực tế tại nhiều tỉnh, thành phố lớn, Bảng giá đất giai đoạn này đã được điều chỉnh tăng đáng kể so với giai đoạn 2015 - 2019. Điển hình như tại Hà Nội, theo Quyết định 30/2019/QĐ-UBND, giá các loại đất áp dụng từ ngày 01/01/2020 đã tăng bình quân khoảng 15%. Tại TP. Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác, mức tăng cũng dao động ở con số tương tự hoặc cao hơn ở các vị trí đắc địa.

Những trường hợp nào sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất?

Việc tăng Bảng giá đất sẽ tác động trực tiếp đến các đối tượng sau khi thực hiện thủ tục cấp Sổ đỏ trong năm 2020:

• Hộ gia đình, cá nhân được công nhận quyền sử dụng đất: Đối với diện tích đất đang sử dụng ổn định nhưng chưa có giấy tờ, khi làm thủ tục cấp Sổ đỏ lần đầu.
• Chuyển mục đích sử dụng đất: Phổ biến nhất là chuyển từ đất vườn, đất ao trong cùng thửa đất có nhà ở sang đất ở.

Cần lưu ý rằng, mức giá theo Bảng giá đất chỉ áp dụng cho diện tích trong hạn mức. Đối với phần diện tích vượt hạn mức, người sử dụng đất sẽ phải nộp tiền theo giá đất cụ thể (thường cao hơn nhiều so với Bảng giá đất).

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Dưới góc độ pháp lý, việc điều chỉnh Bảng giá đất là hoạt động định kỳ nhằm đưa giá đất sát hơn với giá thị trường. Tuy nhiên, điều này vô hình trung tạo áp lực tài chính lên người dân. Để chủ động, người dân cần:

1. Tra cứu kỹ Bảng giá đất mới tại địa phương mình (thường được đăng tải trên cổng thông tin điện tử của tỉnh/thành phố).
2. Xác định diện tích đất của mình có nằm trong hạn mức giao đất ở hay không theo quy định của địa phương.
3. Chuẩn bị nguồn tài chính dự phòng vì ngoài tiền sử dụng đất, người dân còn phải nộp lệ phí trước bạ (0,5%) và các loại phí, lệ phí địa chính khác.

Tóm lại, việc tiền làm Sổ đỏ năm 2020 tăng mạnh là có cơ sở pháp lý và thực tiễn rõ ràng. Người dân nên tìm hiểu kỹ các quy định tại Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.