Hình ảnh những chiếc xe biển xanh xuất hiện tại các nhà hàng tiệc cưới, đền chùa hay cổng trường học trong giờ hành chính đã không còn xa lạ, gây nên sự bất bình lớn trong dư luận xã hội. Anh Lê Bá N. (Hà Nội) đã gửi thắc mắc về việc xử lý các hành vi này trong bối cảnh các quy định về phòng chống tham nhũng đang được siết chặt.

Sử dụng xe công sai mục đích là hành vi tham nhũng

Theo quy định tại Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2019), tham nhũng được định nghĩa là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 2 của Luật này quy định các hành vi tham nhũng trong khu vực nhà nước bao gồm:

"Lợi dụng chức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản công vì vụ lợi"

Như vậy, việc dùng xe ô tô công (tài sản công) để phục vụ nhu cầu cá nhân như đi đám cưới, lễ chùa, đưa đón người thân... chính là một biểu hiện rõ rệt của hành vi tham nhũng.

Các hình thức xử lý kỷ luật nghiêm khắc

Tùy vào tính chất và mức độ vi phạm, cán bộ, công chức có hành vi lạm dụng tài sản công sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật tương ứng. Theo Nghị định 34/2011/NĐ-CP, các mức kỷ luật bao gồm:

• Khiển trách: Áp dụng cho vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng.
• Cảnh cáo hoặc Hạ bậc lương: Áp dụng khi vi phạm có tính chất nghiêm trọng hoặc đã bị khiển trách mà còn tái phạm.
• Giáng chức hoặc Cách chức: Đối với cán bộ giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý có hành vi vi phạm rất nghiêm trọng.
• Buộc thôi việc: Đây là mức kỷ luật cao nhất dành cho những hành vi vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn đến uy tín của cơ quan, tổ chức.

Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan

Không chỉ người trực tiếp sử dụng xe sai quy định bị xử lý, mà ngay cả lãnh đạo đơn vị cũng phải liên đới chịu trách nhiệm. Tại thời điểm tháng 09/2019, Nghị định 59/2019/NĐ-CP đã quy định rất rõ về trách nhiệm này.

Cụ thể, người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu sẽ bị kỷ luật khiển trách, cảnh cáo hoặc cách chức nếu để xảy ra vụ việc tham nhũng trong đơn vị mình quản lý, tùy theo mức độ nghiêm trọng của vụ việc.

Xử phạt hành chính lên đến 20 triệu đồng

Một điểm mới đáng chú ý là kể từ ngày 01/09/2019, Nghị định 63/2019/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực, quy định mức phạt tiền rất nặng đối với hành vi vi phạm về quản lý, sử dụng tài sản công.

Tại khoản 2 Điều 8 của Nghị định này nêu rõ:

"Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi giao, sử dụng xe ô tô không đúng tiêu chuẩn, định mức hoặc sử dụng xe ô tô vào mục đích cá nhân, đưa đón từ nơi ở đến nơi làm việc không đúng quy định."

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị buộc phải nộp lại số tiền tương đương với chi phí đã sử dụng xe trái quy định vào ngân sách nhà nước.

Tóm lại, việc sử dụng xe công sai mục đích trong bối cảnh pháp luật hiện nay (năm 2019) không còn là chuyện "nhắc nhở nội bộ" mà đã có chế tài xử lý rất cụ thể và nghiêm khắc. Cán bộ, công chức cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn tài sản công, tránh những hậu quả đáng tiếc về cả kinh tế lẫn sự nghiệp chính trị.