Trong nỗ lực hoàn thiện hệ thống chính sách thuế và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong các hoạt động tài chính, ngày 26/01/2011, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 12/2011/TT-BTC. Đây là văn bản quan trọng sửa đổi, bổ sung cho Thông tư 84/2008/TT-BTC, trực tiếp tác động đến quyền lợi của hàng triệu cá nhân có thu nhập từ lãi tiết kiệm và giao dịch bất động sản.

Mở rộng phạm vi thu nhập được miễn thuế TNCN

Một trong những điểm sáng nhất của quy định mới này chính là việc khẳng định rõ ràng các khoản thu nhập từ lãi tiền gửi tại ngân hàng, tổ chức tín dụng và lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là các khoản thu nhập được miễn thuế. Điều này dựa trên tinh thần của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 nhằm khuyến khích người dân tích lũy và tham gia các loại hình bảo vệ tài chính dài hạn.

Cụ thể, lãi tiền gửi được miễn thuế bao gồm thu nhập mà cá nhân nhận được từ việc gửi tiền bằng Đồng Việt Nam (VNĐ), vàng, hoặc ngoại tệ tại các tổ chức tín dụng. Các hình thức gửi tiền rất đa dạng, từ không kỳ hạn, có kỳ hạn, gửi tiết kiệm cho đến các loại giấy tờ có giá như:

• Chứng chỉ tiền gửi;
• Kỳ phiếu, tín phiếu;
• Các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ gốc và lãi theo thỏa thuận.

Đối với lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, đây cũng là khoản thu nhập không phải nộp thuế TNCN, giúp người tham gia bảo hiểm yên tâm hơn về giá trị tích lũy của mình sau thời gian dài đóng phí.

Căn cứ xác định thu nhập miễn thuế chặt chẽ hơn

Để đảm bảo tính minh bạch, Thông tư 12/2011/TT-BTC cũng quy định chi tiết về các loại giấy tờ làm căn cứ xác định thu nhập miễn thuế:

"Đối với thu nhập từ lãi tiền gửi là sổ tiết kiệm (hoặc thẻ tiết kiệm), chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các giấy tờ khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi theo thỏa thuận; Đối với thu nhập từ lãi hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là chứng từ trả tiền lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ."

Siết chặt quản lý thuế với chuyển nhượng nhà ở hình thành trong tương lai

Bên cạnh những ưu đãi về lãi tiền gửi, Thông tư cũng đưa ra quy định khắt khe hơn đối với thị trường bất động sản. Theo đó, cá nhân đã có nhà ở, đất ở nhưng phát sinh việc chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai thì thu nhập từ hoạt động này không được áp dụng quy định miễn thuế TNCN (kể cả trường hợp chỉ có duy nhất một hợp đồng chuyển nhượng).

Hồ sơ khai thuế cho trường hợp này yêu cầu sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bao gồm:

• Hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai (phải xuất trình hợp đồng lần thứ nhất nếu chuyển nhượng từ lần thứ 2 trở đi);
• Hợp đồng mua bán nhà ở gốc ký với chủ dự án hoặc sàn giao dịch;
• Tờ khai thuế TNCN theo mẫu quy định.

Đặc biệt, cơ quan thuế có quyền ấn định giá chuyển nhượng nếu giá ghi trên hợp đồng và tờ khai không phù hợp với giá thị trường. Việc ấn định này sẽ dựa trên giá tại sàn giao dịch bất động sản của chủ dự án hoặc sàn giao dịch nơi có bất động sản đó.

Các quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 12/3/2011. Người nộp thuế cần lưu ý để thực hiện đúng nghĩa vụ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong các giao dịch tài chính và bất động sản.