Trong bối cảnh các vụ việc xâm hại tình dục trẻ em đang gây bức xúc dư luận, việc xác định rõ ràng thế nào là hành vi dâm ô trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tính đến tháng 8/2019, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đang hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự 2015 về các tội xâm hại tình dục, trong đó đưa ra những định nghĩa cụ thể và chi tiết về hành vi dâm ô.

Định nghĩa chi tiết về hành vi dâm ô đối với trẻ em

Theo quy định tại Điều 146 của Bộ luật Hình sự 2015, tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi được hiểu là các hành vi có tính chất tình dục nhưng không nhằm mục đích quan hệ tình dục hoặc không có hành vi quan hệ tình dục khác. Dự thảo hướng dẫn mới đã cụ thể hóa các hành vi này bao gồm:

• Tiếp xúc thể chất trực tiếp hoặc gián tiếp: Sử dụng bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm hoặc bất kỳ bộ phận nào khác trên cơ thể để tiếp xúc với cơ thể của trẻ em. Các hành vi cụ thể như vuốt ve, sờ mó, bóp, cấu véo, hôn hoặc liếm vào các bộ phận nhạy cảm đều bị xem xét là hành vi dâm ô nếu có tính chất tình dục.
• Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Dùng các dụng cụ tình dục (đồ chơi tình dục) hoặc các vật dụng khác để tiếp xúc với bộ phận sinh dục hoặc bộ phận nhạy cảm của người dưới 16 tuổi.

"Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi là hành vi của người từ đủ 18 tuổi trở lên tác động trực tiếp hoặc gián tiếp bằng bộ phận cơ thể hoặc bằng dụng cụ tình dục, vật khác lên bộ phận sinh dục, bộ phận nhạy cảm hoặc bộ phận khác trên cơ thể của người dưới 16 tuổi có tính chất tình dục nhưng không nhằm quan hệ tình dục..."

Xác định các bộ phận nhạy cảm trên cơ thể trẻ em

Một điểm mới đáng chú ý trong hướng dẫn này là việc định nghĩa rõ ràng các vùng cơ thể được coi là nhạy cảm, giúp cơ quan điều tra dễ dàng xác định tội danh:

• Bộ phận sinh dục: Bao gồm dương vật ở nam và âm hộ, âm đạo ở nữ.
• Bộ phận nhạy cảm: Bao gồm các vùng như ngực, mông, đùi, háng, bìu, mu và hậu môn.
• Bộ phận khác: Bất kỳ vị trí nào trên cơ thể không thuộc hai nhóm trên nhưng việc tiếp xúc có tính chất khơi gợi hoặc thỏa mãn ham muốn tình dục.

Các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự

Để tránh việc xử lý oan sai hoặc gây khó khăn cho các hoạt động đời thường, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp tiếp xúc cơ thể không bị coi là dâm ô:

1. Chăm sóc và vệ sinh: Cha mẹ, người thân hoặc người chăm sóc trực tiếp tắm rửa, vệ sinh cho trẻ em (đặc biệt là trẻ dưới 10 tuổi) hoặc người bệnh, người khuyết tật mà không có mục đích tình dục.
2. Hoạt động y tế: Bác sĩ, nhân viên y tế thực hiện khám chữa bệnh, thủ thuật chuyên môn tại các vùng nhạy cảm theo đúng quy trình nghiệp vụ.
3. Đồng thuận giữa người chưa thành niên: Những người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi tự nguyện quan hệ tình dục với nhau (trừ các hành vi vi phạm khác như phát tán văn hóa phẩm đồi trụy).

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp bảo vệ trẻ em khỏi những nguy cơ tiềm ẩn mà còn giúp cộng đồng có cái nhìn đúng đắn, tránh những hiểu lầm đáng tiếc trong giao tiếp và chăm sóc trẻ nhỏ. Các bậc phụ huynh cần giáo dục con em mình về "quy tắc bàn tay" và các vùng bất khả xâm phạm trên cơ thể để trẻ tự bảo vệ mình trước những hành vi lệch lạc.