Ngày 12/05/2011, Liên bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Bộ Công an đã chính thức ban hành Thông tư liên tịch 60/2011/TTLT-BTC-BCT-BCA hướng dẫn chế độ hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở kinh doanh trong quá trình lưu thông và bày bán hàng hóa nhập khẩu.

Phân biệt thời hạn xuất trình chứng từ theo vị trí hàng hóa

Điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 4 Thông tư liên tịch 60/2011/TTLT-BTC-BCT-BCA chính là việc phân định rõ ràng thời gian yêu cầu xuất trình hóa đơn, chứng từ dựa trên trạng thái của hàng hóa:

• Đối với hàng hóa đang trên đường vận chuyển: Cơ sở kinh doanh phải xuất trình hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp ngay tại thời điểm cơ quan kiểm tra yêu cầu. Quy định này nhằm ngăn chặn kịp thời các hành vi buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép.
• Đối với hàng hóa đang bày bán hoặc để tại kho, bến bãi: Trong trường hợp hàng hóa thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp của cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp được phép bổ sung hóa đơn, chứng từ trong thời hạn 72 giờ kể từ thời điểm kiểm tra.

"Đối với hàng hoá nhập khẩu của cơ sở sản xuất, kinh doanh đang bày bán, để tại kho, bến, bãi thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng của cơ sở đó... thì trong thời hạn 72 giờ, kể từ thời điểm kiểm tra hàng hoá của cơ sở kinh doanh hàng hoá nhập khẩu, phải xuất trình hoá đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa."

Quy định khắt khe với hàng nhập khẩu có điều kiện

Mặc dù có cơ chế linh hoạt về thời gian, nhưng đối với các mặt hàng thuộc Danh mục hàng nhập khẩu có điều kiện, pháp luật vẫn yêu cầu sự tuân thủ nghiêm ngặt. Theo khoản 6 Điều 5 Thông tư liên tịch 60/2011/TTLT-BTC-BCT-BCA, ngoài các hóa đơn thông thường, cơ sở kinh doanh phải kèm theo các giấy tờ theo quy định của cơ quan có thẩm quyền. Nếu các giấy tờ bản chính đã nộp cho cơ quan Hải quan, doanh nghiệp phải có bản sao xác nhận sao y bản chính để đối chiếu.

Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm

Thông tư cũng quy định rõ các chế tài xử phạt tại Điều 7 Thông tư liên tịch 60/2011/TTLT-BTC-BCT-BCA. Hàng hóa sẽ bị coi là hàng nhập lậu nếu thuộc các trường hợp:

• Kinh doanh hàng cấm, hàng tạm ngừng nhập khẩu.
• Hàng hóa quy định phải dán tem nhưng không có tem hoặc dùng tem giả.
• Không xuất trình được chứng từ trong thời hạn 72 giờ quy định.
• Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp theo quy định tại Nghị định 51/2010/NĐ-CP.

Quy định mới này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2011, thay thế hoàn toàn cho Thông tư liên tịch 12/2007/TTLT-BTC-BTM-BCA. Việc cho phép bổ sung chứng từ trong 72 giờ được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp, tránh tình trạng hàng hóa bị tạm giữ oan sai do thiếu sót giấy tờ tại thời điểm kiểm tra đột xuất.