Việc tiếp nhận và sử dụng các nguồn viện trợ không hoàn lại từ nước ngoài luôn là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để đảm bảo các nguồn lực này được sử dụng đúng mục đích, minh bạch và an toàn, Chính phủ đã ban hành các quy định mới đầy nghiêm khắc.

Quản lý chặt chẽ nguồn vốn viện trợ là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh mới (ảnh minh họa)

3 hành vi bị cấm tuyệt đối trong sử dụng viện trợ ngoài ODA

Kể từ ngày 08/12/2025, khi Nghị định 313/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, các tổ chức và cá nhân tham gia vào quá trình quản lý, sử dụng viện trợ cần đặc biệt lưu ý các ranh giới đỏ pháp lý. Tại Điều 5 Nghị định 313/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã chỉ rõ 03 nhóm hành vi bị nghiêm cấm:

1. Sử dụng viện trợ để phục vụ mục đích rửa tiền, tài trợ khủng bố, trốn thuế, xâm hại đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong, mỹ tục và bản sắc văn hóa dân tộc.

2. Sử dụng viện trợ để tìm kiếm lợi nhuận phân chia, tư lợi cá nhân, không vì mục đích nhân đạo, phát triển kinh tế xã hội, không vì lợi ích cộng đồng.

3. Các hành vi tham nhũng, gây thất thoát, lãng phí, trục lợi trong sử dụng và quản lý vốn viện trợ; sử dụng vốn viện trợ sai mục đích và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Quy định này cho thấy sự quyết tâm của Nhà nước trong việc ngăn chặn các hành vi lợi dụng danh nghĩa viện trợ để thực hiện các hoạt động phi pháp hoặc trục lợi cá nhân, đảm bảo nguồn vốn thực sự đi vào đời sống và phục vụ cộng đồng.

Các sai phạm trong quản lý tài chính viện trợ sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định mới (ảnh minh họa)

Nguyên tắc "vàng" để không vi phạm pháp luật

Bên cạnh các điều cấm, Điều 4 Nghị định 313/2025/NĐ-CP cũng thiết lập các nguyên tắc quản lý chặt chẽ. Đáng chú ý nhất là yêu cầu mọi khoản viện trợ chỉ được tiếp nhận và sử dụng khi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này đồng nghĩa với việc không có chỗ cho các hoạt động "tiền trảm hậu tấu" hay sử dụng vốn ngoài luồng.

Đặc biệt, dòng tiền viện trợ phải được thực hiện thông qua tài khoản tiếp nhận riêng biệt, đảm bảo tính công khai và minh bạch. Cơ quan chủ quản sẽ phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính hiệu quả và đúng đắn của khoản viện trợ đó. Nếu sau 06 tháng kể từ khi phê duyệt mà dự án không thể triển khai do các nguyên nhân bất khả kháng hoặc không phù hợp, cơ quan chức năng có quyền ra quyết định dừng tiếp nhận ngay lập tức.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 313/2025/NĐ-CP không chỉ giúp các tổ chức tránh được các rủi ro pháp lý đáng tiếc mà còn góp phần xây dựng một môi trường hợp tác quốc tế lành mạnh, bền vững cho Việt Nam.