Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực, việc đổi mới hoạt động tư pháp trở thành yêu cầu cấp thiết. Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị 54-CT/TW, đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng nhằm nâng cao chất lượng giám định tư pháp và định giá tài sản, trong đó điểm nhấn quan trọng nhất chính là việc nghiên cứu thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Kỷ nguyên số trong giám định tư pháp và định giá tài sản

Một trong những nội dung mang tính đột phá của Chỉ thị 54-CT/TW là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số. Không còn dừng lại ở các phương pháp truyền thống, Bộ Chính trị yêu cầu nghiên cứu thí điểm ứng dụng AI và dữ liệu số vào quy trình giám định. Điều này không chỉ giúp rút ngắn thời gian thực hiện mà còn đảm bảo tính khách quan, chính xác tuyệt đối trong các vụ việc phức tạp.

Chấm dứt tình trạng lạm dụng giám định để "né" trách nhiệm

Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít vụ án bị kéo dài do việc lạm dụng trưng cầu giám định hoặc định giá tài sản. Để khắc phục tình trạng này, Chỉ thị 54-CT/TW quy định rõ: Chỉ trưng cầu khi thực sự cần thiết và có ý kiến chuyên môn. Cơ quan tiến hành tố tụng không được sử dụng giám định để thay thế cho hoạt động điều tra hay nghĩa vụ chứng minh của mình.

"Nội dung trưng cầu phải rõ ràng, cụ thể và được cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu, mẫu vật. Thời hạn giám định, định giá cần được xác định khả thi, phù hợp với từng vụ việc."

Đổi mới cơ chế tài chính và phân cấp trách nhiệm

Để tạo động lực cho các tổ chức, cá nhân tham gia giám định, cơ chế tài chính cũng được đổi mới toàn diện. Ngân sách nhà nước sẽ cấp trực tiếp cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, Chỉ thị cũng nhấn mạnh việc phân cấp, phân quyền rõ ràng giữa các cấp, các ngành nhằm chấm dứt tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, đảm bảo mọi yêu cầu giám định đều được tiếp nhận và xử lý kịp thời.

Mở rộng quyền tự yêu cầu giám định cho người dân

Trong các vụ án dân sự và hành chính, quyền tự yêu cầu giám định của đương sự được mở rộng. Điều này giúp bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân trong việc chủ động thu thập chứng cứ và thực hiện nghĩa vụ chứng minh trước tòa, tạo nên một môi trường pháp lý công bằng và minh bạch hơn.