Ngày 16/02/2012, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 08/2012/NĐ-CP về Quy chế làm việc của Chính phủ. Đây được xem là một văn bản pháp lý quan trọng, không chỉ kế thừa những ưu điểm của các quy định trước đây mà còn đưa ra những đột phá mạnh mẽ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành của bộ máy hành chính nhà nước cao nhất.

Cá thể hóa trách nhiệm: Mỗi việc chỉ một người phụ trách

Điểm nhấn quan trọng nhất trong Nghị định 08/2012/NĐ-CP chính là việc đề cao trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng và từng thành viên Chính phủ. Theo quy định tại Điều 2 của Quy chế này, Chính phủ làm việc theo chế độ kết hợp trách nhiệm của tập thể Chính phủ với việc đề cao trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng và của mỗi thành viên Chính phủ.

Nguyên tắc cốt lõi được xác lập là: "Mỗi việc chỉ một người phụ trách và chịu trách nhiệm". Nếu công việc được giao cho cơ quan thì Thủ trưởng cơ quan đó phải chịu trách nhiệm chính. Quy định này nhằm xóa bỏ triệt để tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm hoặc dựa dẫm vào tập thể trong quá trình giải quyết công việc.

"Chính phủ làm việc theo chế độ kết hợp trách nhiệm của tập thể Chính phủ với việc đề cao trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng và của mỗi thành viên Chính phủ; mỗi việc chỉ một người phụ trách và chịu trách nhiệm; nếu công việc được giao cho cơ quan thì Thủ trưởng cơ quan phải chịu trách nhiệm chính."

Cải tiến chế độ họp và lề lối làm việc

Về chế độ họp, Nghị định 08/2012/NĐ-CP quy định Chính phủ họp thường kỳ mỗi tháng một lần. Ngoài ra, các phiên họp bất thường có thể được triệu tập theo quyết định của Thủ tướng hoặc yêu cầu của ít nhất 1/3 tổng số thành viên Chính phủ để giải quyết các vấn đề đột xuất hoặc theo chuyên đề.

Việc chuẩn bị nội dung cho các phiên họp cũng được siết chặt hơn. Các Bộ, ngành được giao nhiệm vụ phải đảm bảo tính kịp thời và chất lượng của các đề án, văn bản trình Chính phủ. Thủ tướng và các Phó Thủ tướng sẽ trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện các kết luận sau phiên họp, đảm bảo các quyết sách của Chính phủ được thực thi nghiêm túc tại địa phương.

Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trước nhân dân

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc tăng cường chế độ báo cáo và thông tin trước nhân dân. Thủ tướng và các thành viên Chính phủ có trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo về những vấn đề quan trọng thông qua các báo cáo trước Quốc hội, trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội và kiến nghị của cử tri.

Đặc biệt, vai trò của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ được nhấn mạnh trong việc tổ chức họp báo định kỳ hoặc đột xuất. Đây là kênh thông tin chính thống để Chính phủ truyền tải các chính sách, quyết định quan trọng đến báo chí và người dân, đồng thời trực tiếp giải đáp những vấn đề dư luận quan tâm thuộc phạm vi quản lý của mình.

Hiệu lực thi hành và sự thay thế cần thiết

Nghị định 08/2012/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/04/2012, chính thức thay thế cho Nghị định 179/2007/NĐ-CP ngày 03/12/2007. Việc ban hành quy chế mới này được kỳ vọng sẽ tạo ra luồng sinh khí mới trong hoạt động điều hành, giúp Chính phủ khóa XIII thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra.

Với những quy định cụ thể về quan hệ công tác giữa Chính phủ với các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước và các tổ chức chính trị - xã hội, Nghị định 08/2012/NĐ-CP tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, giúp bộ máy hành chính vận hành thông suốt và minh bạch hơn bao giờ hết.