Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực định vị thương hiệu quốc gia và thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế sáng tạo, việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là các nghệ sĩ và chuyên gia quốc tế, trở thành một nhiệm vụ chiến lược. Nhằm tạo ra một cú hích thực sự cho ngành công nghiệp văn hóa nước nhà, một đề xuất chính sách mang tính đột phá vừa được đưa ra thảo luận rộng rãi trong dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa 2026.

Nghệ sĩ và chuyên gia quốc tế hợp tác phát triển các dự án sáng tạo tại Việt Nam (ảnh minh họa)

"Trải thảm đỏ" đón nhân tài ngoại: Đề xuất giảm 50% thuế TNCN

Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 58 dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa 2026, cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 theo hướng ưu đãi đặc biệt:

"Giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với chuyên gia, nghệ sĩ, nhân lực chất lượng cao là người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài làm việc trong ngành công nghiệp văn hóa tại Việt Nam, theo quy định tại Điều 21 và Điều 47 của Luật này."

Đây được đánh giá là một bước đi táo bạo và vô cùng thiết thực. Thuế thu nhập cá nhân luôn là một trong những rào cản lớn nhất khi các tập đoàn giải trí lớn hoặc các ngôi sao quốc tế cân nhắc việc đặt văn phòng, xưởng sáng tạo hay thực hiện các dự án dài hơi tại Việt Nam. Việc giảm một nửa số thuế phải nộp không chỉ giúp tăng thu nhập thực tế của các chuyên gia mà còn thể hiện sự trân trọng, cởi mở của Chính phủ Việt Nam đối với cộng đồng sáng tạo toàn cầu.

Những ngành nghề nào sẽ được hưởng "đặc quyền" này?

Theo Điều 3 dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa 2026, phạm vi áp dụng chính sách ưu đãi này vô cùng rộng lớn, bao phủ hầu hết các lĩnh vực cốt lõi của nền kinh tế sáng tạo hiện đại. Cụ thể bao gồm:

• Điện ảnh: Đạo diễn, diễn viên, chuyên gia kỹ xảo, âm thanh quốc tế.
• Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm: Các họa sĩ, nhà giám tuyển, chuyên gia thiết kế không gian trưng bày.
• Nghệ thuật biểu diễn: Ca sĩ, nhạc sĩ, biên đạo múa, đạo diễn sân khấu.
• Phần mềm và trò chơi giải trí: Các lập trình viên game, nhà thiết kế đồ họa 3D chất lượng cao.
• Quảng cáo và Thiết kế sáng tạo: Giám đốc sáng tạo, chuyên gia xây dựng thương hiệu.
• Du lịch văn hóa: Chuyên gia phát triển sản phẩm du lịch di sản, trải nghiệm văn hóa bản địa.
• Truyền hình, phát thanh và Xuất bản: Biên tập viên, nhà sản xuất chương trình đẳng cấp quốc tế.
• Thủ công mỹ nghệ: Các nghệ nhân, nhà thiết kế sản phẩm ứng dụng truyền thống.

Các sân khấu biểu diễn nghệ thuật hiện đại tại Việt Nam hứa hẹn sẽ thu hút nhiều ngôi sao quốc tế nhờ chính sách ưu đãi mới (ảnh minh họa)

Không chỉ giảm thuế: Hàng loạt ưu đãi "khủng" khác được đề xuất

Bên cạnh việc giảm sâu thuế thu nhập cá nhân, dự thảo Luật còn xây dựng một hệ sinh thái chính sách toàn diện nhằm hỗ trợ tối đa cho nhóm nhân lực tinh hoa này. Các chính sách đồng bộ bao gồm:

1. Chính sách đãi ngộ vượt trội: Đề xuất các cơ chế ưu đãi đặc biệt về lương, thưởng từ ngân sách nhà nước hoặc các quỹ hỗ trợ phát triển văn hóa đối với các dự án trọng điểm quốc gia.
2. Hỗ trợ điều kiện sống và làm việc: Tạo điều kiện tối đa về không gian làm việc sáng tạo, hỗ trợ tìm kiếm không gian sống, phương tiện đi lại an toàn, tiện nghi trong suốt thời gian lưu trú tại Việt Nam.
3. Thúc đẩy hợp tác quốc tế: Hỗ trợ tài chính và thủ tục hành chính để các chuyên gia, nghệ sĩ tham gia vào các diễn đàn, liên hoan nghệ thuật và hoạt động hợp tác quốc tế lớn dưới danh nghĩa đại diện cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.
4. Cấp thẻ tạm trú dài hạn: Đáng chú ý, nhân lực công nghiệp văn hóa chất lượng cao là người nước ngoài còn được đề xuất cấp thẻ tạm trú có thời hạn lên đến 05 năm và được quyền gia hạn. Đặc biệt, vợ hoặc chồng, cùng con dưới 18 tuổi của họ cũng sẽ được cấp thẻ tạm trú với thời hạn tương ứng, giúp họ hoàn toàn yên tâm định cư và cống hiến.

Miễn, giảm thuế TNCN lên đến 6 năm cho các dự án ưu tiên

Đối với các dự án đầu tư nước ngoài (FDI) thuộc danh mục ưu tiên thu hút trong lĩnh vực văn hóa, khoản 2 Điều 47 dự thảo còn đưa ra một lộ trình miễn giảm thuế cực kỳ hấp dẫn dành cho các chuyên gia và nhà khoa học:

• Miễn 100% thuế thu nhập cá nhân trong 02 năm đầu tiên đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công nhận được từ hoạt động văn hóa của doanh nghiệp.
• Giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với khoản thu nhập này.

Quy định này được kỳ vọng sẽ thu hút các tập đoàn giải trí, các hãng phim lớn trên thế giới (như Netflix, Disney, Universal...) đầu tư xây dựng các phim trường, trung tâm sản xuất hậu kỳ hiện đại tại Việt Nam, biến nước ta thành một trung tâm sản xuất nội dung mới của khu vực Đông Nam Á.

Kỳ vọng tạo cú hích lớn cho công nghiệp văn hóa Việt Nam

Việc đưa ra các đề xuất ưu đãi thuế và cư trú vượt trội này thể hiện tư duy quản lý hiện đại, chuyển từ "quản lý hành chính" sang "kiến tạo phát triển". Khi các rào cản về thuế và thủ tục cư trú được tháo gỡ, Việt Nam sẽ có cơ hội lớn để tiếp cận, chuyển giao công nghệ và học hỏi kinh nghiệm quản trị, vận hành công nghiệp văn hóa từ các quốc gia phát triển như Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản.

Dự kiến, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ tiếp tục được hoàn thiện, lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia, doanh nghiệp và người dân trước khi trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI năm 2027. Nếu được thông qua, đây chắc chắn sẽ là một cột mốc lịch sử, mở ra kỷ nguyên bứt phá mạnh mẽ cho nền kinh tế sáng tạo Việt Nam.