Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 05/2016/TT-BYT quy định về kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thay thế cho Quyết định 04/2008/QĐ-BYT vốn đã tồn tại gần một thập kỷ. Với những quy định mới mang tính 'siết chặt' hơn, người dân và các cơ sở y tế cần đặc biệt lưu ý để đảm bảo quyền lợi trong khám, chữa bệnh.

Thời hạn của đơn thuốc: Chỉ còn 5 ngày để mua và lĩnh thuốc

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại khoản 2 Điều 10 Thông tư 05/2016/TT-BYT là quy định về giá trị của đơn thuốc. Theo đó, đơn thuốc đã kê chỉ có giá trị mua, lĩnh thuốc trong thời hạn tối đa 05 ngày kể từ ngày kê đơn.

Quy định này nhằm đảm bảo tính thời sự của việc điều trị, tránh tình trạng người bệnh để đơn thuốc quá lâu mới đi mua, khi đó tình trạng bệnh lý có thể đã thay đổi, dẫn đến việc sử dụng thuốc không còn phù hợp hoặc thậm chí gây nguy hiểm. Sau thời hạn 5 ngày, nếu người bệnh chưa mua thuốc, đơn thuốc đó sẽ không còn giá trị hiệu lực tại các nhà thuốc.

Ai là người có thẩm quyền kê đơn thuốc ngoại trú?

Theo quy định tại Điều 2 và Điều 3 của Thông tư này, người kê đơn thuốc phải là bác sĩ hoặc y sĩ có chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Tuy nhiên, đối với y sĩ, phạm vi kê đơn bị giới hạn chặt chẽ hơn:

• Y sĩ chỉ được kê đơn tại các cơ sở y tế tuyến huyện của Nhà nước, trạm y tế xã, y tế cơ quan hoặc trường học.
• Y sĩ tuyệt đối không được kê đơn các loại thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần và tiền chất không thuộc danh mục thuốc không kê đơn.

Đặc biệt, việc kê đơn chỉ được thực hiện sau khi đã có kết quả khám lâm sàng và chẩn đoán bệnh cụ thể. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng kê đơn 'khống' hoặc kê đơn qua điện thoại mà không qua thăm khám trực tiếp.

Danh mục 'cấm' trong đơn thuốc: Không có chỗ cho thực phẩm chức năng và mỹ phẩm

Nhằm bảo vệ quyền lợi kinh tế và sức khỏe của người bệnh, khoản 3 Điều 4 Thông tư 05/2016/TT-BYT quy định rõ những nội dung không được phép ghi vào đơn thuốc, bao gồm:

"a) Các thuốc, chất không nhằm mục đích phòng bệnh, chữa bệnh;
b) Các thuốc chưa được phép lưu hành hợp pháp tại Việt Nam;
c) Thực phẩm chức năng;
d) Mỹ phẩm."

Quy định này được đánh giá là một bước tiến lớn trong việc minh bạch hóa hoạt động khám chữa bệnh, tránh tình trạng bác sĩ 'lồng ghép' các loại thực phẩm hỗ trợ đắt tiền vào đơn thuốc điều trị, gây hiểu lầm và tăng gánh nặng chi phí cho bệnh nhân.

Quy định về số lượng thuốc được kê

Về số lượng thuốc, Thông tư hướng dẫn thực hiện theo chẩn đoán điều trị nhưng không vượt quá 30 ngày sử dụng. Tuy nhiên, đối với các bệnh cấp tính, quy định khắt khe hơn:

• Thuốc gây nghiện: Không quá 07 ngày.
• Thuốc hướng tâm thần và tiền chất: Không quá 10 ngày.

Riêng đối với bệnh nhân ung thư hoặc AIDS giai đoạn cuối, liều thuốc giảm đau có thể được kê tối đa cho 30 ngày nhưng phải chia làm 03 đơn cho 03 đợt điều trị liên tiếp để dễ dàng quản lý và theo dõi.

Thông tư 05/2016/TT-BYT sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/05/2016. Các cơ sở khám chữa bệnh và nhà thuốc trên toàn quốc cần chủ động cập nhật các biểu mẫu đơn thuốc mới theo quy định tại phụ lục của Thông tư này để triển khai đồng bộ.