Việc đặt tên cho con luôn là một trong những quyết định quan trọng và đầy ý nghĩa đối với mỗi bậc làm cha, làm mẹ. Tuy nhiên, kể từ ngày 16/7/2020, quyền tự do này sẽ được đặt trong những khuôn khổ pháp lý cụ thể hơn nhằm bảo đảm sự phù hợp với bản sắc văn hóa và tính tiện dụng trong đời sống xã hội.

Cha mẹ cần cân nhắc kỹ lưỡng khi đặt tên cho con để phù hợp với quy định mới (ảnh minh họa)

Quy định mới về giới hạn độ dài và tính khả dụng của tên gọi

So với Thông tư 15/2015/TT-BTP, Thông tư 04/2020/TT-BTP của Bộ Tư pháp đã bổ sung nhiều nội dung mới đáng chú ý liên quan đến việc đăng ký khai sinh. Cụ thể, tại Điều 6 Thông tư 04/2020/TT-BTP quy định về nội dung khai sinh như sau:

"Việc xác định họ, dân tộc, đặt tên cho trẻ em phải phù hợp với quy định của pháp luật và yêu cầu giữ gìn bản sắc dân tộc, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của Việt Nam; không đặt tên quá dài, khó sử dụng."

Đây là lần đầu tiên một văn bản hướng dẫn về hộ tịch đưa ra tiêu chí "không đặt tên quá dài, khó sử dụng" làm căn cứ để cơ quan đăng ký hộ tịch xem xét khi làm thủ tục khai sinh. Mặc dù Thông tư chưa đưa ra con số cụ thể về số lượng ký tự hay số chữ trong một cái tên, nhưng quy định này nhằm hạn chế những trường hợp đặt tên mang tính cực đoan, gây khó khăn cho chính đứa trẻ trong việc giao dịch, học tập và làm các giấy tờ tùy thân sau này.

Sự tương thích với Bộ luật Dân sự 2015

Trước khi có hướng dẫn tại Thông tư 04/2020/TT-BTP, việc đặt tên chủ yếu tuân theo các nguyên tắc chung tại Bộ luật Dân sự 2015. Theo khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015:

"Tên của công dân Việt Nam phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam; không đặt tên bằng số, bằng một ký tự mà không phải là chữ."

Như vậy, quy định mới tại Thông tư 04 đã cụ thể hóa và mở rộng thêm các hạn chế nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em. Việc đặt tên không chỉ cần đúng về mặt hình thức (chữ viết) mà còn phải đảm bảo về mặt nội dung (bản sắc dân tộc) và tính thực tiễn (độ dài, tính dễ sử dụng).

Cán bộ hộ tịch sẽ hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy định về đặt tên khi đăng ký khai sinh (ảnh minh họa)

Giải quyết tranh chấp về họ, dân tộc, quê quán của con

Một điểm mới khác cũng rất quan trọng trong Thông tư 04/2020/TT-BTP là hướng dẫn xử lý trường hợp cha, mẹ không thỏa thuận được các thông tin khai sinh cho con. Trong thực tế, không ít trường hợp cha mẹ mâu thuẫn về việc con sẽ theo họ cha hay họ mẹ, hoặc xác định dân tộc theo bên nào.

Theo quy định mới, nếu không có sự thỏa thuận, các thông tin này sẽ được xác định theo tập quán nhưng phải bảo đảm theo họ, dân tộc, quê quán của cha hoặc mẹ. Điều này giúp tháo gỡ những bế tắc trong thủ tục hành chính, đảm bảo trẻ em được đăng ký khai sinh kịp thời để hưởng các quyền lợi về y tế và giáo dục.

Lời khuyên cho các bậc phụ huynh

Với việc Thông tư 04/2020/TT-BTP chính thức có hiệu lực từ ngày 16/7/2020, các bậc phụ huynh chuẩn bị đón thành viên mới cần lưu ý:

• Tránh đặt tên quá dài: Một cái tên bao gồm 5-6 chữ trở lên có thể coi là quá dài và dễ bị cán bộ hộ tịch nhắc nhở hoặc từ chối.
• Đảm bảo tính thuần Việt: Tên gọi nên mang âm hưởng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc của Việt Nam, tránh các cách đặt tên lai căng không phù hợp văn hóa.
• Thỏa thuận trước: Cha mẹ nên thống nhất về họ, tên và dân tộc của con trước khi đi làm thủ tục để tránh mất thời gian tại cơ quan công quyền.

Việc tuân thủ các quy định pháp luật không chỉ giúp thủ tục hành chính diễn ra nhanh chóng mà còn là cách cha mẹ bảo vệ tương lai của con em mình, giúp các em tự tin hơn với tên gọi của mình trong suốt cuộc đời.