Chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) từ 10% xuống 8% là một trong những nỗ lực quan trọng của Chính phủ nhằm kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sau đại dịch. Tuy nhiên, không phải mọi mặt hàng đều nằm trong diện được hưởng ưu đãi này. Việc xác định chính xác đối tượng không được giảm thuế là bài toán quan trọng đối với kế toán và chủ doanh nghiệp để tránh các rủi ro về pháp lý và tài chính.

Những nhóm ngành 'lỡ hẹn' với mức thuế suất 8%

Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định 44/2023/NĐ-CP, chính sách giảm thuế GTGT áp dụng cho các nhóm hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10%, ngoại trừ các nhóm sau đây:

• Nhóm dịch vụ tài chính và bất động sản: Bao gồm viễn thông, chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản.
• Nhóm sản phẩm khai khoáng và hóa chất: Kim loại và sản phẩm từ kim loại đúc sẵn, sản phẩm khai khoáng (trừ khai thác than), than cốc, dầu mỏ tinh chế và các sản phẩm hóa chất.
• Hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt: Các mặt hàng như thuốc lá, rượu, bia, xe ô tô dưới 24 chỗ, xe mô tô dung tích trên 125 cm3, tàu bay, du thuyền và xăng các loại.
• Sản phẩm công nghệ thông tin: Các thiết bị như card âm thanh, hình ảnh, thẻ thông minh, máy vi tính và thiết bị ngoại vi theo pháp luật về công nghệ thông tin.

Đáng chú ý, việc giảm thuế được áp dụng thống nhất tại tất cả các khâu từ nhập khẩu, sản xuất đến gia công và kinh doanh thương mại. Riêng đối với mặt hàng than, chính sách ưu đãi chỉ dành cho khâu khai thác bán ra; các khâu kinh doanh thương mại khác sẽ không được áp dụng mức thuế 8%.

Hướng dẫn nghiệp vụ lập hóa đơn khi giảm thuế GTGT

Việc thực hiện giảm thuế yêu cầu sự chính xác tuyệt đối trong khâu lập hóa đơn. Nghị định 44/2023/NĐ-CP đã hướng dẫn cụ thể cho hai phương pháp tính thuế phổ biến:

1. Đối với phương pháp khấu trừ

Khi cung cấp hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm thuế, tại dòng thuế suất trên hóa đơn GTGT, cơ sở kinh doanh ghi rõ mức “8%”. Căn cứ vào hóa đơn này, bên bán kê khai thuế đầu ra và bên mua thực hiện khấu trừ thuế đầu vào theo số thuế đã giảm.

2. Đối với phương pháp tỷ lệ % trên doanh thu

Các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi lập hóa đơn bán hàng cần lưu ý:

• Tại cột “Thành tiền”: Ghi đầy đủ giá trị hàng hóa trước khi giảm.
• Tại dòng “Cộng tiền hàng hóa, dịch vụ”: Ghi số tiền đã giảm 20% mức tỷ lệ % trên doanh thu.
• Ghi chú rõ: “Đã giảm... (số tiền) tương ứng 20% mức tỷ lệ % để tính thuế GTGT theo Nghị quyết 43/2022/QH15”.

Xử lý sai sót khi đã lập hóa đơn chưa giảm thuế

Trong trường hợp doanh nghiệp đã lỡ lập hóa đơn theo mức thuế cũ (10%) mà chưa áp dụng mức giảm, cần căn cứ vào điểm b khoản 2 Điều 19 Nghị định 123/2020/NĐ-CP để xử lý theo một trong hai cách:

"b) Người bán lập hóa đơn điện tử điều chỉnh hóa đơn đã lập có sai sót. Trường hợp mẫu số hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, số hóa đơn có sai sót thì người bán và người mua lập văn bản thỏa thuận ghi rõ sai sót, sau đó người bán lập hóa đơn điện tử điều chỉnh cho hóa đơn đã lập có sai sót..."

Cách 1: Lập hóa đơn điều chỉnh. Bên bán lập hóa đơn điện tử điều chỉnh ghi rõ nội dung điều chỉnh tăng/giảm thuế suất và tiền thuế. Hóa đơn này phải có dòng chữ “Điều chỉnh cho hóa đơn Mẫu số... ký hiệu... số... ngày...”.

Cách 2: Lập hóa đơn thay thế. Bên bán và bên mua thỏa thuận lập văn bản ghi rõ sai sót, sau đó bên bán lập hóa đơn điện tử mới thay thế hoàn toàn cho hóa đơn cũ. Hóa đơn mới phải ghi rõ “Thay thế cho hóa đơn Mẫu số... ký hiệu... số... ngày...”.

Việc nắm vững danh mục hàng hóa không được giảm thuế và quy trình xử lý hóa đơn không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn tối ưu hóa quyền lợi tài chính trong giai đoạn chuyển đổi chính sách thuế.