Trong nỗ lực đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao năng lực chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành một quyết sách mang tính đột phá mạnh mẽ. Đó chính là Quy định 202-QĐ/TW năm 2026 về thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy cơ sở (ký ban hành ngày 19/06/2026). Quy định mới này chính thức thay thế cho Quy định 113-QĐ/TW năm 2023 trước đây, mở ra cơ chế thông thoáng và chủ động hơn rất nhiều cho các tổ chức đảng ở cơ sở.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của quy định này là việc trao cho ban thường vụ đảng ủy cơ sở (khi được giao quyền cấp trên cơ sở) thẩm quyền quyết định các vấn đề cốt lõi trong công tác đảng viên, bao gồm cả việc kết nạp và kỷ luật khai trừ đảng viên – những quyền hạn vốn trước đây thuộc về cấp ủy cấp trên trực tiếp.

Những Thẩm Quyền Vượt Trội Được Giao Cho Đảng Ủy Cơ Sở

Theo quy định tại Điều 4 Quy định 202-QĐ/TW năm 2026, đảng ủy cơ sở được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở sẽ được thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng của một đảng ủy cấp trên cơ sở trong cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp nhà nước. Cụ thể, các quyền hạn đặc biệt bao gồm:

• Quyết định công tác đảng viên và cán bộ: Ban thường vụ đảng ủy được quyết định công tác cán bộ theo quy định; quyết định kết nạp đảng viên; thi hành kỷ luật khai trừ đảng viên; khen thưởng tổ chức đảng và đảng viên.
• Quản lý sinh hoạt và hồ sơ đảng viên: Được quyền chuyển sinh hoạt cho tổ chức đảng và đảng viên trực tiếp đến các đảng bộ cấp trên cơ sở và đảng bộ có đảng ủy được thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở; trực tiếp quản lý hồ sơ, dữ liệu đảng viên.
• Thành lập tổ chức đảng trực thuộc: Được quyết định thành lập tổ chức cơ sở đảng trực thuộc theo đúng quy định của Điều lệ Đảng.
• Thành lập bộ máy tham mưu chuyên trách: Được phép thành lập các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc bao gồm: Ban Xây dựng Đảng, Cơ quan Ủy ban Kiểm tra và Văn phòng Đảng ủy. Việc bố trí cán bộ chuyên trách công tác đảng sẽ do ban thường vụ đảng ủy xem xét, quyết định dựa trên các hướng dẫn hiện hành của Trung ương.
• Công tác bảo vệ chính trị nội bộ: Thực hiện đầy đủ thẩm quyền, trách nhiệm về công tác bảo vệ chính trị nội bộ theo quy định của Đảng.

Sự thay đổi này giúp giảm bớt các thủ tục hành chính trung gian, đẩy nhanh tiến độ xem xét kết nạp quần chúng ưu tú vào Đảng, đồng thời xử lý nghiêm minh, kịp thời các trường hợp đảng viên vi phạm kỷ luật đến mức phải khai trừ.

Lễ kết nạp đảng viên mới trang nghiêm tại một chi bộ trực thuộc đảng bộ cơ sở (ảnh minh họa)

Điều Kiện Khắt Khe Để Được Thí Điểm Giao Quyền

Mặc dù mang lại cơ chế tự chủ rất lớn, tuy nhiên không phải mọi đảng ủy cơ sở đều mặc nhiên có được các thẩm quyền này. Để bảo đảm tính chặt chẽ, thận trọng và tránh lạm quyền, Điều 3 Quy định 202-QĐ/TW năm 2026 đã đặt ra các tiêu chuẩn định lượng và định tính rất rõ ràng. Một đảng bộ cơ sở muốn được xem xét thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở phải hội đủ các điều kiện sau:

- Có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh.
- Có nhiều đơn vị thành viên là tổ chức cơ sở trong cùng một cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước; hoạt động trên nhiều địa phương.
- Có số lượng từ 400 đảng viên trở lên.
- Là đảng bộ có 3 năm liền gần nhất hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên (bảo đảm năng lực thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy được giao).

Ví dụ, một Đảng bộ Tổng công ty Nhà nước hoạt động đa địa phương, có quy mô lên tới 500 đảng viên và liên tục đạt danh hiệu "Hoàn thành tốt nhiệm vụ" trong 3 năm qua, hoàn toàn có thể được đảng ủy cấp trên trực tiếp đề nghị lên tỉnh ủy, thành ủy hoặc đảng ủy trực thuộc Trung ương xem xét ra quyết định thí điểm giao quyền.

Cơ Chế Giám Sát Và Thu Hồi Quyền Lực

Đi đôi với việc trao quyền là cơ chế kiểm soát quyền lực cực kỳ chặt chẽ. Theo quy định tại Điều 5 Quy định 202-QĐ/TW năm 2026, các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện của các đảng ủy cơ sở được giao quyền.

Định kỳ hằng năm, đảng ủy cơ sở phải báo cáo kết quả thực hiện lên cấp ủy cấp trên trực tiếp. Trong trường hợp đảng ủy cơ sở thực hiện không tốt nhiệm vụ, buông lỏng lãnh đạo dẫn đến sai phạm, hoặc không còn duy trì đủ các điều kiện tiêu chuẩn theo quy định (ví dụ: số lượng đảng viên giảm xuống dưới 400, hoặc bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ), cấp ủy cấp trên trực tiếp sẽ đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét thu hồi quyết định thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở.

Quy định mới này thể hiện sự tin tưởng của Trung ương đối với cấp cơ sở, đồng thời đòi hỏi đội ngũ cán bộ đảng ủy cơ sở phải không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị và tính chịu trách nhiệm trước các quyết định liên quan đến sinh mệnh chính trị của đảng viên và sự phát triển của tổ chức đảng.