Việc ban hành Nghị định 322/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại Việt Nam. Nghị định này không chỉ cụ thể hóa các quy định tại Điều 28 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 mà còn mở ra cơ chế vận hành linh hoạt, hiện đại cho bộ máy chính quyền tại các đặc khu.

Cơ chế đặc thù cho các "đầu tàu" kinh tế biển

Theo quy định mới, Ủy ban nhân dân (UBND) đặc khu được thiết kế với cấu trúc tinh gọn nhưng đầy quyền năng để đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương chuyên nghiệp. Điểm cốt lõi của Nghị định 322/2025/NĐ-CP là việc tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho chính quyền cơ sở, giúp họ chủ động ứng phó với các tình huống đột xuất, đặc biệt là trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo và phát triển kinh tế biển.

5 nguyên tắc vàng trong hoạt động của UBND đặc khu

Tại Điều 8 Nghị định 322/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã xác lập các nguyên tắc vận hành mang tính đột phá:

- Ủy ban nhân dân đặc khu hoạt động theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số; đồng thời đề cao thẩm quyền và trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu.
- Ủy ban nhân dân đặc khu được tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bảo đảm linh hoạt, chủ động ứng phó khi có sự kiện, tình huống đột xuất, bất ngờ xảy ra nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia trên các vùng biển, hải đảo, phát huy lợi thế, tiềm năng kinh tế biển của các đặc khu.
- Tổ chức Ủy ban nhân dân đặc khu tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn, đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương chuyên nghiệp, hiện đại, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân đặc khu.
- Đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng dịch vụ công trực tuyến vào giải quyết thủ tục hành chính cho cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp tại đặc khu theo quy định của pháp luật, bảo đảm các hoạt động của Ủy ban nhân dân đặc khu phải thực sự dân chủ, công khai, minh bạch, thống nhất, thông suốt.
- Hoạt động của Ủy ban nhân dân đặc khu phải đáp ứng sự hài lòng của người dân, tuân thủ trình tự, thủ tục, đúng thẩm quyền được giao, theo đúng quy định của pháp luật và Quy chế làm việc của Ủy ban nhân dân đặc khu.

Hiện đại hóa quản trị và cải cách hành chính

Một trong những điểm nhấn của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 khi áp dụng vào đặc khu chính là sự ưu tiên tuyệt đối cho chuyển đổi số. UBND đặc khu không chỉ là cơ quan hành chính thuần túy mà phải trở thành một thực thể quản trị hiện đại, nơi mọi thủ tục hành chính đều được tối ưu hóa qua môi trường điện tử.

Việc đề cao trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND đặc khu song song với chế độ tập thể giúp bộ máy vừa đảm bảo tính dân chủ, vừa có sự quyết đoán cần thiết trong các quyết sách kinh tế quan trọng. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, thu hút các nguồn lực lớn để phát triển các đặc khu thành những cực tăng trưởng mới của đất nước.

Tóm lại, Nghị định 322/2025/NĐ-CP không chỉ là văn bản quy định về tổ chức bộ máy, mà còn là lời khẳng định về quyết tâm đổi mới mô hình quản trị công, hướng tới sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp tại các vùng kinh tế trọng điểm.