Ngày 07/05/2018, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định 490/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018 - 2020 (gọi tắt là Chương trình OCOP). Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát huy nội lực và gia tăng giá trị sản phẩm.

Tầm nhìn và mục tiêu chiến lược đến năm 2020

Với tổng kinh phí thực hiện dự kiến khoảng 45.000 tỷ đồng, Chương trình OCOP không chỉ đơn thuần là hỗ trợ sản xuất mà còn là một cuộc cách mạng về tư duy kinh tế nông thôn. Theo lộ trình được phê duyệt tại Quyết định 490/QĐ-TTg, Chính phủ đặt ra những mục tiêu cụ thể:

• Tiêu chuẩn hóa: Ít nhất 50% số sản phẩm hiện có (tương ứng khoảng 2.400 sản phẩm) sẽ được chuẩn hóa theo bộ tiêu chí quốc gia.
• Phát triển doanh nghiệp: Phấn đấu phát triển mới khoảng 500 doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã tham gia chương trình.
• Mô hình du lịch: Triển khai thực hiện từ 8 - 10 mô hình Làng văn hóa du lịch nông thôn tiêu biểu.

Phân loại 06 nhóm sản phẩm và dịch vụ trọng tâm

Chương trình OCOP tập trung phát triển các sản phẩm, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, được chia thành 06 nhóm chính:

1. Thực phẩm: Bao gồm nông sản tươi sống và nông sản chế biến đặc trưng của từng vùng miền.
2. Đồ uống: Các loại đồ uống có cồn và không cồn được sản xuất từ nguyên liệu địa phương.
3. Thảo dược: Các sản phẩm có thành phần từ cây dược liệu, tinh dầu, thực phẩm chức năng.
4. Vải và may mặc: Các sản phẩm làm từ bông, sợi, tơ tằm mang đậm bản sắc văn hóa.
5. Lưu niệm - Nội thất - Trang trí: Sản phẩm từ gỗ, mây tre, gốm sứ, kim loại phục vụ đời sống và du lịch.
6. Dịch vụ du lịch nông thôn: Các sản phẩm dịch vụ phục vụ tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí dựa trên nền tảng nông nghiệp.

Hệ thống đánh giá 5 sao và quản lý chất lượng

Một trong những điểm mới nổi bật của Chương trình OCOP giai đoạn 2018 - 2020 là việc xây dựng hệ thống quản lý và giám sát sản phẩm chuyên nghiệp. Sản phẩm tham gia sẽ được đánh giá và xếp hạng theo 05 hạng sao:

• 5 sao: Sản phẩm chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn quốc tế.
• 4 sao: Sản phẩm đạt tiêu chuẩn, có khả năng xuất khẩu.
• 3 sao: Sản phẩm đạt tiêu chuẩn, có tiềm năng phát triển lên hạng cao hơn.
• 1-2 sao: Sản phẩm đang trong quá trình hoàn thiện.

Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về Chương trình OCOP cũng sẽ được xây dựng để phục vụ công tác quản lý, quảng bá và kết nối cung cầu một cách minh bạch, hiệu quả.

"Chương trình OCOP là giải pháp quan trọng để thực hiện nhóm tiêu chí về sản xuất, thu nhập, hộ nghèo trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới."

Việc phê duyệt Quyết định 490/QĐ-TTg vào thời điểm tháng 5/2018 đã tạo ra một luồng sinh khí mới cho khu vực nông thôn, khuyến khích sự sáng tạo của người dân và doanh nghiệp, đồng thời khẳng định vị thế của nông sản Việt trên thị trường trong và ngoài nước.