Trong công tác quản lý nhà nước và thực thi pháp luật, việc báo cáo số liệu một cách trung thực, chính xác đóng vai trò quyết định đến hiệu quả của các chính sách vĩ mô. Đặc biệt, đối với lĩnh vực thực hành tiết kiệm và phòng, chống lãng phí, các con số không chỉ phản ánh kết quả thực tế mà còn là cơ sở để đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức. Nhằm siết chặt kỷ cương trong công tác này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 265/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí, trong đó tập trung xử lý nghiêm các hành vi gian lận, báo cáo sai lệch số liệu.

Cố ý báo cáo số liệu không trung thực: Phạt đến 10 triệu đồng đối với cá nhân

Báo cáo số liệu "khống" hoặc cố tình làm đẹp hồ sơ báo cáo nhằm né tránh trách nhiệm hoặc lấy thành tích là thực trạng đáng báo động ở một số đơn vị. Để ngăn chặn hành vi này, pháp luật hiện hành đã đưa ra những chế tài tài chính rất cụ thể và nghiêm khắc.

Cụ thể, căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 7 Nghị định 265/2026/NĐ-CP, hành vi cố ý báo cáo không chính xác, không trung thực về kết quả, số liệu liên quan đến công tác tiết kiệm, chống lãng phí sẽ bị áp dụng mức phạt tiền như sau:

"b) Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi cố ý báo cáo không chính xác, không trung thực về kết quả, số liệu liên quan đến công tác tiết kiệm, chống lãng phí."

Như vậy, một cá nhân khi thực hiện hành vi cố ý làm sai lệch thông tin, số liệu trong báo cáo gửi cơ quan cấp trên có thể đối diện với mức phạt tối đa lên đến 10 triệu đồng. Đây là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ đối với những cán bộ, công chức, viên chức được giao nhiệm vụ tổng hợp, xây dựng báo cáo trong các cơ quan, đơn vị công lập cũng như ngoài công lập.

Việc rà soát, đối chiếu số liệu báo cáo tiết kiệm, chống lãng phí đòi hỏi tính chính xác và trung thực tuyệt đối (ảnh minh họa)

Tổ chức vi phạm sẽ bị phạt gấp đôi mức phạt của cá nhân

Một điểm cực kỳ quan trọng mà các cơ quan, tổ chức cần lưu ý là nguyên tắc áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm. Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 265/2026/NĐ-CP:

"2. Mức phạt tiền quy định tại Chương II Nghị định này là mức phạt tiền áp dụng đối với một hành vi vi phạm hành chính của cá nhân. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân."

Chiếu theo quy định trên, nếu hành vi cố ý báo cáo không chính xác, không trung thực về kết quả, số liệu liên quan đến công tác tiết kiệm, chống lãng phí do một tổ chức thực hiện (ví dụ: doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ, hoặc các tổ chức kinh tế khác thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật tiết kiệm, chống lãng phí 2025) thì khung phạt tiền sẽ dao động từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Không chỉ bị phạt tiền: Buộc phải cải chính thông tin công khai

Bên cạnh hình thức xử phạt chính là phạt tiền, pháp luật còn áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm khôi phục lại tính chính xác của thông tin và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Sự sai lệch số liệu nếu không được đính chính kịp thời sẽ dẫn đến những quyết định quản lý sai lầm ở cấp vĩ mô.

Do đó, theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 7 Nghị định 265/2026/NĐ-CP, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc:

"b) Buộc cải chính thông tin báo cáo về kết quả, số liệu liên quan đến công tác tiết kiệm, chống lãng phí đối với hành vi quy định tại điểm b khoản 3 Điều này."

Biện pháp này buộc cá nhân, tổ chức vi phạm phải thực hiện việc đính chính, cải chính lại toàn bộ các số liệu sai lệch, trả lại sự trung thực cho báo cáo trước cơ quan quản lý nhà nước và công luận. Việc cải chính này không chỉ là thủ tục hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín, danh dự của đơn vị và người đứng đầu.

Các mức phạt khác liên quan đến nghĩa vụ báo cáo tiết kiệm, chống lãng phí

Bên cạnh hành vi cố ý báo cáo sai lệch, Điều 7 Nghị định 265/2026/NĐ-CP cũng quy định rất rõ các mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm về thời hạn và nội dung báo cáo khác, cụ thể như sau:

• Báo cáo chậm dưới 15 ngày: Phạt cảnh cáo đối với hành vi báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí chậm so với thời hạn quy định dưới 15 ngày.
• Báo cáo chậm từ 15 ngày đến dưới 30 ngày: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân (từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với tổ chức).
• Không thực hiện báo cáo hoặc chậm từ 30 ngày trở lên: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với cá nhân (từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với tổ chức). Đồng thời, buộc phải thực hiện báo cáo theo đúng quy định.
• Báo cáo không đầy đủ nội dung: Hành vi báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí không đảm bảo đầy đủ nội dung, yêu cầu theo quy định của pháp luật bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân (từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với tổ chức) và buộc phải bổ sung, hoàn thiện báo cáo.

Có thể thấy, hệ thống chế tài đối với các vi phạm về báo cáo trong công tác tiết kiệm, chống lãng phí đã được thiết kế rất đồng bộ và chặt chẽ. Từ hình thức nhắc nhở bằng cảnh cáo cho đến phạt tiền hàng chục triệu đồng và buộc khắc phục hậu quả, tất cả đều hướng tới mục tiêu nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của các chủ thể trong việc quản lý và sử dụng nguồn lực công.