Việc quản lý tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp luôn đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật. Một trong những bước đầu tiên và quan trọng nhất chính là xác định xem một vật dụng, thiết bị có được coi là tài sản cố định hay không. Để hướng dẫn chi tiết vấn đề này, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 45/2018/TT-BTC ngày 07/05/2018, thay thế cho các quy định cũ trước đây.

Tiêu chuẩn "vàng" để nhận biết tài sản cố định hữu hình

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 45/2018/TT-BTC, tài sản cố định hữu hình phải là những vật có hình thái vật chất cụ thể, có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống liên kết chặt chẽ. Để được ghi nhận là tài sản cố định, tài sản đó phải thỏa mãn đồng thời hai điều kiện định lượng sau:

• Thời gian sử dụng: Phải từ 01 năm trở lên.
• Nguyên giá: Phải từ 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) trở lên.

Điều này có nghĩa là, nếu một thiết bị dù đắt tiền nhưng thời gian sử dụng dự kiến dưới 1 năm, hoặc có độ bền cao nhưng giá trị dưới 10 triệu đồng, thì thông thường sẽ không được xếp vào nhóm tài sản cố định hữu hình.

Trích dẫn Điều 3: "Tài sản cố định hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất, có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận riêng lẻ liên kết với nhau để cùng thực hiện một hay một số chức năng nhất định..."

Tài sản cố định vô hình: Không hình thái nhưng đầy giá trị

Khác với tài sản hữu hình, tài sản cố định vô hình không có hình thái vật chất mà cơ quan đã đầu tư chi phí để tạo lập hoặc hình thành qua quá trình hoạt động. Tuy nhiên, tiêu chuẩn về thời gian và giá trị vẫn được áp dụng tương tự như tài sản hữu hình theo khoản 2 Điều 3 của Thông tư này.

Các loại tài sản vô hình phổ biến trong cơ quan Nhà nước bao gồm quyền sử dụng đất, phần mềm ứng dụng, quyền tác giả hay thương hiệu của đơn vị sự nghiệp công lập. Việc xác định đúng giá trị của các tài sản này thường phức tạp hơn và đòi hỏi các chứng từ hóa đơn đầu tư rõ ràng.

Những trường hợp đặc thù và thẩm quyền của địa phương

Một điểm mới đáng chú ý tại khoản 3 Điều 3 là việc trao quyền cho các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương và UBND cấp tỉnh ban hành danh mục tài sản chưa đủ tiêu chuẩn (về giá trị) nhưng vẫn được quản lý như tài sản cố định. Cụ thể:

• Tài sản có nguyên giá từ 5 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng và sử dụng trên 1 năm.
• Các trang thiết bị dễ hỏng, dễ vỡ có nguyên giá từ 10 triệu đồng trở lên.

Quy định này giúp các địa phương và ngành dọc linh hoạt hơn trong việc quản lý những tài sản có tính chất đặc thù, đảm bảo không bỏ sót các nguồn lực công quan trọng.

Phân loại và quản lý tài sản cố định đặc thù

Tại Điều 4 và Điều 5, Thông tư cũng chi tiết hóa việc phân loại tài sản theo tính chất (nhà cửa, vật kiến trúc, xe cộ, máy móc...) và nguồn gốc hình thành (mua sắm, đầu tư xây dựng, được tặng cho...).

Đặc biệt, đối với các tài sản không xác định được chi phí hình thành nhưng cần quản lý chặt chẽ như cổ vật, di tích lịch sử, giá quy ước để ghi sổ kế toán được xác định thống nhất là 10.000.000 đồng.

Việc áp dụng đúng các tiêu chuẩn tại Thông tư 45/2018/TT-BTC không chỉ giúp cơ quan Nhà nước minh bạch hóa tài sản công mà còn là cơ sở để tính toán hao mòn, khấu hao chính xác, phục vụ công tác lập kế hoạch ngân sách và tái đầu tư hiệu quả.