Trong quá trình chuẩn bị cho công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, một trong những vấn đề nhận được sự quan tâm lớn từ các địa phương là quy định về tỷ lệ đại biểu tái cử. Đặc biệt, con số "không dưới 30%" đã gây ra không ít băn khoăn về tính chất pháp lý: Đây là chỉ tiêu bắt buộc hay chỉ là mục tiêu để phấn đấu?

Hội đồng nhân dân các cấp đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị địa phương (ảnh minh họa)

Giải mã con số 30% đại biểu tái cử

Vừa qua, Văn phòng Hội đồng bầu cử Quốc gia đã ban hành Công văn 105/VPHĐBCQG để giải đáp các kiến nghị từ Sở Nội vụ các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng và Hà Tĩnh. Trọng tâm của văn bản này là làm rõ cơ cấu đại biểu HĐND tái cử.

Theo đó, tỷ lệ này được quy định cụ thể tại điểm d khoản 3 Điều 2 Nghị quyết 107/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Hội đồng bầu cử Quốc gia khẳng định:

"Phấn đấu đạt tỷ lệ không dưới 30% đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2021-2026 tái cử tại kỳ bầu cử tiếp theo."

Như vậy, đây không phải là một tỷ lệ áp đặt cứng nhắc hay bắt buộc. Thay vào đó, đây là một chỉ tiêu mang tính định hướng, phấn đấu nhằm đảm bảo tính kế thừa, ổn định và đặc biệt là nâng cao chất lượng, kinh nghiệm hoạt động của bộ máy dân cử tại địa phương.

Xác định danh mục xã miền núi phục vụ bầu cử

Bên cạnh câu chuyện cơ cấu, việc xác định số lượng đại biểu được bầu tại các xã miền núi, hải đảo cũng là nội dung cấp thiết. Để đảm bảo tính chính xác, Ủy ban Công tác đại biểu đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Dân tộc và Tôn giáo để rà soát và công bố danh mục các xã này.

Công tác bầu cử tại các vùng sâu, vùng xa luôn được chú trọng để đảm bảo quyền lợi của mọi cử dân (ảnh minh họa)

Thực hiện tinh thần của điểm b Điều 1 Nghị quyết 107/2025/UBTVQH15, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã liên tiếp ban hành các công điện đôn đốc các địa phương rà soát. Hiện nay, danh sách các xã miền núi đợt 1 và đợt 2 đã được công khai trên Trang thông tin điện tử của Hội đồng bầu cử Quốc gia.

Việc xác định đúng địa bàn không chỉ giúp phân bổ số lượng đại biểu hợp lý mà còn là căn cứ để triển khai các nghiệp vụ tổ chức bầu cử theo đúng Thông tư 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ.

Các địa phương cần bám sát các hướng dẫn này để chuẩn bị tốt nhất cho ngày hội toàn dân, đảm bảo lựa chọn được những đại biểu xứng đáng, vừa có tính kế thừa, vừa có sự đổi mới mạnh mẽ.