Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp, việc củng cố "hàng rào" bảo vệ từ bên trong trở thành ưu tiên hàng đầu của các cơ quan quản lý. Mới đây, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành quy định mới nhằm chuẩn hóa hoạt động của các tổ chức tài chính quy mô nhỏ. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 62/2025/TT-NHNN, từ ngày 01/01/2027, các tổ chức tài chính vi mô phải đáp ứng 4 yêu cầu nghiêm ngặt về hệ thống kiểm soát nội bộ.

1. Thượng tôn pháp luật và tinh thần trách nhiệm

Yêu cầu đầu tiên và quan trọng nhất chính là sự tuân thủ tuyệt đối. Hệ thống kiểm soát nội bộ không chỉ đơn thuần là bộ máy vận hành mà phải là "tấm gương" phản chiếu các quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và Thông tư 62/2025/TT-NHNN.

"Hệ thống kiểm soát nội bộ phải tuân thủ quy định của Luật Các tổ chức tín dụng, Thông tư này và các quy định pháp luật có liên quan; đồng thời phải thực hiện việc khắc phục theo yêu cầu, kiến nghị của Ngân hàng Nhà nước, kiểm toán độc lập hoặc cơ quan có thẩm quyền."

Điều này đòi hỏi các tổ chức phải luôn trong trạng thái sẵn sàng rà soát, điều chỉnh và khắc phục mọi sai sót ngay khi có kiến nghị từ các cơ quan thanh tra, giám sát.

2. Thiết kế hệ thống "đo ni đóng giày" cho từng tổ chức

Không có một công thức chung cho mọi đơn vị. Pháp luật yêu cầu hệ thống kiểm soát phải được thiết kế phù hợp với quy mô, tính chất và mức độ phức tạp trong hoạt động thực tế của từng tổ chức tài chính vi mô. Một hệ thống quá cồng kềnh sẽ gây lãng phí, nhưng một hệ thống quá lỏng lẻo sẽ tạo kẽ hở cho rủi ro xâm nhập.

3. Nguồn lực - "Nhiên liệu" cho bộ máy vận hành

Một quy trình hay trên giấy tờ sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu đi nguồn lực thực thi. Các tổ chức tài chính vi mô có trách nhiệm bảo đảm đầy đủ về tài chính, nhân sự có trình độ chuyên môn và đặc biệt là hệ thống thông tin quản lý hiện đại. Đây chính là nền tảng để các hoạt động kiểm soát diễn ra liên tục, thông suốt và hiệu quả.

4. Xây dựng văn hóa kiểm soát từ gốc rễ

Yêu cầu cuối cùng nhấn mạnh vào yếu tố con người và ý thức hệ. Kiểm soát nội bộ không phải là việc của riêng bộ phận thanh tra, mà phải trở thành một nét văn hóa thấm nhuần trong toàn tổ chức. Mọi cán bộ, nhân viên đều phải ý thức được vai trò của mình trong việc bảo vệ an toàn hệ thống, đồng thời vận hành hệ thống thông tin quản lý đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị hiện đại.

Việc áp dụng những quy định mới này từ năm 2027 hứa hẹn sẽ tạo ra một bước ngoặt lớn, giúp các tổ chức tài chính vi mô tại Việt Nam hoạt động minh bạch, an toàn và chuyên nghiệp hơn, góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện cho cộng đồng.