Hoạt động chơi họ (hay còn gọi là hụi, biêu, phường) từ lâu đã trở thành một nét văn hóa tương trợ tài chính phổ biến trong đời sống người dân Việt Nam. Tuy nhiên, do thiếu khung pháp lý chặt chẽ, không ít dây họ đã biến tướng thành tín dụng đen hoặc dẫn đến những vụ vỡ nợ chấn động. Để chấn chỉnh tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 19/2019/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 05/04/2019, thay thế cho Nghị định 144/2006/NĐ-CP cũ.

Người dân cần nắm rõ quy định mới về chơi họ để tránh rủi ro pháp lý (ảnh minh họa)

Bước ngoặt pháp lý: Chơi họ phải có "giấy trắng mực đen"

Một trong những thay đổi mang tính cốt lõi nhất tại Nghị định 19/2019/NĐ-CP chính là hình thức thỏa thuận. Theo quy định tại Điều 7 của Nghị định này:

"1. Thoả thuận về dây họ được thể hiện bằng văn bản. Văn bản thoả thuận về dây họ được công chứng, chứng thực nếu những người tham gia dây họ yêu cầu."

Việc bắt buộc lập văn bản không chỉ giúp minh bạch hóa các khoản đóng góp, quyền lợi lĩnh họ mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để giải quyết tranh chấp tại Tòa án nếu có rủi ro xảy ra. Trước đây, nhiều dây họ chỉ thỏa thuận miệng hoặc ghi chép sơ sài vào sổ tay, dẫn đến việc khó chứng minh khi chủ họ "bùng" tiền.

Những nội dung "bất di bất dịch" trong văn bản thỏa thuận dây họ

Để văn bản thỏa thuận có giá trị, các bên cần đảm bảo chứa đựng đầy đủ các thông tin chủ yếu. Điều này giúp định hình rõ quy mô và trách nhiệm của từng thành viên. Cụ thể, văn bản phải có:

• Thông tin định danh: Họ tên, số CMND/CCCD/Hộ chiếu, ngày tháng năm sinh và nơi cư trú của chủ họ và các thành viên.
• Thông số dây họ: Số lượng thành viên tham gia, phần họ đóng góp, thời gian diễn ra dây họ và kỳ mở họ cụ thể.
• Thể thức vận hành: Cách thức góp họ, lĩnh họ, mức hưởng hoa hồng của chủ họ (nếu có) và lãi suất (trong trường hợp họ có lãi).
• Các thỏa thuận khác: Việc chuyển giao phần họ, gia nhập hoặc rút khỏi dây họ, và các biện pháp xử lý khi có thành viên vi phạm nghĩa vụ.

Việc ký kết văn bản thỏa thuận là yêu cầu bắt buộc từ ngày 05/04/2019 (ảnh minh họa)

Lãi suất không được vượt quá 20%/năm - Cảnh báo "tín dụng đen"

Nhằm ngăn chặn tình trạng cho vay nặng lãi núp bóng chơi họ, Điều 21 Nghị định 19/2019/NĐ-CP quy định rất rõ về trần lãi suất. Theo đó, lãi suất trong họ có lãi do các thành viên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm.

Nếu mức lãi suất thỏa thuận vượt quá con số này, phần vượt quá sẽ không có hiệu lực pháp luật. Đặc biệt, tại khoản 3 Điều 3, pháp luật nghiêm cấm tuyệt đối việc tổ chức họ để cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc huy động vốn trái pháp luật. Những hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

Nghĩa vụ thông báo cho UBND cấp xã: Điểm mới cần lưu ý

Đây là một quy định hoàn toàn mới nhằm tăng cường sự quản lý của nhà nước đối với các dây họ có quy mô lớn. Theo Điều 14, chủ họ phải thông báo bằng văn bản cho UBND cấp xã nơi cư trú nếu:

• Tổ chức dây họ có giá trị các phần họ tại một kỳ mở họ từ 100 triệu đồng trở lên.
• Tổ chức từ hai dây họ trở lên.

Việc không thực hiện nghĩa vụ thông báo này có thể khiến chủ họ bị xử phạt vi phạm hành chính. Đây là cơ chế giúp chính quyền địa phương nắm bắt tình hình và kịp thời can thiệp nếu có dấu hiệu bất thường, bảo vệ an ninh trật tự tại địa phương.

Lời khuyên pháp lý cho người tham gia

Trong bối cảnh Nghị định mới sắp đi vào cuộc sống, người dân khi tham gia chơi họ cần hết sức tỉnh táo. Hãy luôn yêu cầu chủ họ lập văn bản rõ ràng, kiểm tra kỹ thông tin của các thành viên cùng tham gia và đặc biệt lưu ý đến mức lãi suất. Đừng vì hám lợi nhuận cao mà tham gia vào các dây họ thiếu minh bạch, dẫn đến nguy cơ mất trắng tài sản tích cóp.

Việc tuân thủ đúng quy định tại Nghị định 19/2019/NĐ-CP không chỉ là trách nhiệm công dân mà còn là tấm lá chắn vững chắc nhất bảo vệ túi tiền của chính bạn.