Sau gần 01 năm thực hiện tạm dừng việc thẩm định hồ sơ đăng ký mở ngành để rà soát và chấn chỉnh chất lượng đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã chính thức đưa ra quyết định quan trọng. Theo đó, các trường đại học, cao đẳng trên cả nước sẽ được phép đăng ký mở ngành đào tạo trở lại bắt đầu từ ngày 03/4/2011.

Nội dung này được quy định chi tiết tại Thông tư 08/2011/TT-BGDĐT ngày 17/02/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Văn bản này thiết lập một hành lang pháp lý mới, chặt chẽ hơn về điều kiện, hồ sơ, quy trình mở ngành đào tạo, đồng thời quy định rõ các trường hợp bị đình chỉ tuyển sinh hoặc thu hồi quyết định mở ngành.

Tiêu chuẩn khắt khe về đội ngũ giảng viên cơ hữu

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới chính là việc nâng cao tiêu chuẩn về đội ngũ cán bộ giảng dạy. Để được xem xét mở ngành đào tạo trình độ đại học, các học viện và trường đại học phải đảm bảo đội ngũ giảng viên cơ hữu đảm nhận giảng dạy tối thiểu 70% khối lượng của chương trình đào tạo.

Đặc biệt, yêu cầu về trình độ chuyên môn được cụ thể hóa như sau:

• Đối với trình độ đại học: Phải có ít nhất 01 giảng viên có trình độ tiến sĩ và 03 giảng viên có trình độ thạc sĩ đúng ngành đăng ký.
• Đối với trình độ cao đẳng: Phải có ít nhất 04 giảng viên có trình độ thạc sĩ đúng ngành đăng ký.

Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng các trường mở ngành "ồ ạt" nhưng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đầu ra của sinh viên.

Yêu cầu về chương trình đào tạo và cơ sở vật chất

Bên cạnh yếu tố con người, Thông tư 08/2011/TT-BGDĐT cũng nhấn mạnh tính minh bạch và khoa học trong xây dựng chương trình. Các trường phải có đề cương chi tiết cho từng học phần, môn học theo đúng quy định hiện hành.

Cơ sở vật chất, trang thiết bị, phòng thí nghiệm và thư viện phải được chứng minh là đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặc thù của ngành đào tạo dự kiến. Ngoài ra, cơ sở đào tạo cần có đơn vị quản lý chuyên trách đủ năng lực để vận hành và giám sát hoạt động đào tạo một cách chuyên nghiệp.

"Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học, trình độ cao đẳng khi cơ sở đào tạo bảo đảm các điều kiện quy định tại Thông tư này; việc mở ngành đào tạo trong những trường hợp đặc biệt do Bộ trưởng xem xét quyết định."

Chế tài nghiêm khắc: Đình chỉ và thu hồi quyết định

Pháp luật cũng quy định các biện pháp mạnh tay đối với những cơ sở không duy trì được chất lượng sau khi đã được cấp phép. Cụ thể, một ngành đào tạo sẽ bị đình chỉ tuyển sinh nếu:

• Không bảo đảm một trong các điều kiện về giảng viên hoặc cơ sở vật chất theo quy định.
• Không tuyển sinh được trong 03 năm liên tiếp.
• Tổ chức tuyển sinh và đào tạo sai địa điểm được phép.
• Người cho phép mở ngành không đúng thẩm quyền.

Nếu hết thời hạn đình chỉ mà cơ sở đào tạo vẫn không khắc phục được các nguyên nhân dẫn đến sai phạm, Bộ GD&ĐT sẽ tiến hành thu hồi quyết định mở ngành đào tạo đó.

Việc ban hành Thông tư 08/2011/TT-BGDĐT và bãi bỏ Điều 17 Điều lệ trường cao đẳng (ban hành kèm theo Thông tư 14/2009/TT-BGDĐT) cho thấy quyết tâm của ngành giáo dục trong việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đào tạo đại học, cao đẳng tại Việt Nam ngay từ những năm đầu thập kỷ 2010.